Bioróżnorodność

Cud bioróżnorodności

Według rożnych szacunków na Ziemi istnieje od 10 do 100 mln gatunków organizmów żywych. Sklasyfikowaliśmy do tej pory zaledwie około 2 mln, co oznacza, że co najmniej 80% gatunków nie została nawet nazwana.

W samej Puszczy Białowieskiej występuje 12 tysięcy gatunków samych zwierząt (95% z nich to bezkręgowce). Natomiast w systemie pokarmowym człowieka znajdziemy od 500 do 1 tysiąca gatunków bakterii; podobna liczba gatunków bakterii występuje na skórze człowieka. Skala różnorodności biologicznej jest trudna do ogarnięcia, opisujemy ją często mówiąc o milionach. Na szczęście jednak nie potrzebujemy bardzo dokładnych statystyk, aby zrozumieć mechanizmy rządzące przyrodą, w tym bioróżnorodnością.

Przybieranie mnóstwa różnorodnych form, to przystosowanie całej przyrody do zmienności czynników środowiska. Dzięki swej różnorodności przyroda może przetrwać zmiany środowiska (zachodzące przede wszystkim z powodu zmian ilości energii docierającej ze Słońca na Ziemię). Z nastaniem zmiany, część osobników, gatunków i ekosystemów ginie. Ale ponieważ osobniki, gatunki i ekosystemy są wystarczająco zróżnicowane, przynajmniej niektóre z nich maja cechy, dzięki którym są zdolne do przetrwania zmian i przekazania następnym pokoleniom tych cech umożliwiających powstawanie i trwanie kolejnych osobników, gatunków i ekosystemów.

W procesie ewolucji przyroda wciąż wytwarza różnorodność i ją podtrzymuje – ciągle kształtują się nowe gatunki, które jak najdokładniej, ale na bardzo różne sposoby, przystosowane są do aktualnie panujących warunków środowiska, a jednocześnie wciąż powstają osobniki o nowych cechach i nowych kombinacjach cech, które zwiększają prawdopodobieństwo przetrwania gatunku w wypadku następnej zmiany w środowisku.(za: www.polska.pl)

Jednocześnie, od bakterii przez słonie do człowieka, wszystkie gatunki składające się na bioróżnorodność są splecione gęstą, ale delikatną i wrażliwą siecią wzajemnych zależności. Najmniejsze zakłócenie tych zależności może spowodować załamanie się całego łańcucha skomplikowanych zależności. Wystarczy pomyśleć, co byłoby, gdyby np. pszczoły i trzmiele przestały zapylać rośliny.

 

Kiedy pszczoły zbierają nektar, przenoszą również pyłek z jednego kwiatu na drugi, zapylając je. Na skutek tego rosną nowe kwiaty, które z otoczeniem – powietrzem oraz glebą i wodą – łączą wzajemne relacje.

Pszczoły można nazwać „wartownikami środowiska”. Są bardzo podatne na wpływy otoczenia. Pszczoła miodna jest narażona na roztocza, wirusy i zanieczyszczenie. Innym obserwowanym zagrożeniem jest ogólne osłabienie organizmu. Czy pszczoły miodne nie są przystosowane do środowiska? Czy uległy genetycznemu osłabieniu z powodu naszych praktyk hodowlanych? Czy “wartownik” sygnalizuje poziom skażenia środowiska?

Warto pamiętać, że przynajmniej co trzeci kęs pożywienia ludzi zależy od pomyślnego zapylenia roślin. Zdecydowaną większość zapyleń – nawet 80% – przeprowadza pszczoła miodna.

Jako inny przykład weźmy drzewa. Ich liście oczyszczają powietrze, a korzenie wodę, pobierając składniki odżywcze. Korzenie również stabilizują i użyźniają glebę – nawet kiedy są martwe. Wystarczy usunąć z ekosystemu drzewa, a wkrótce pogorszy się jakość powietrza, wody i gleby. Drzewa, nawet te rosnące w mieście, przynoszą skutek w postaci poprawy jakości powietrza i stabilizują temperaturę w swoim otoczeniu – latem chłodzą, a zimą utrzymują cieplejszą temperaturę.

Wszyscy jesteśmy częściami tego samego „układu”, lecz często o tym zapominamy. Odkąd nasi pierwsi przodkowie zaczęli wykorzystywać pszczoły, rośliny kwiatowe i łąki, by wytwarzać żywność – co obecnie nazywamy rolnictwem – kształtowaliśmy i zmienialiśmy bioróżnorodność.

 

Jak powiązany jest człowiek z pszczołą, tuńczykiem, jabłkiem i dębem? Spójrz na prezentacje na stronach Komisji Europejskiej.

 

Zachowanie bioróżnorodności.

 

Dlaczego powinniśmy dążyć do zachowania bioróżnorodności?

Istnieje wiele ważnych powodów dla ochrony różnorodności biologicznej. Pierwszym z nich jest po prostu ciekawość otaczającego nas świata, często połączona z zachwytem nad nim. Rzadko człowiek jest w stanie dorównać kreatywności przyrody, która w wyniku ewolucji stworzyła formy życia, nie tylko z punktu widzenia praktycznego, ale i estetycznego absolutnie niepowtarzalne.

Drugi powód jest czysto funkcjonalny - rośliny mogą być stosowane jako leki, a więc im większa różnorodność roślin, tym większe prawdopodobieństwo znalezienia i wytworzenia różnych lekarstw. W Stanach Zjednoczonych jedna czwarta wszystkich przepisywanych na receptę leków to substancje pochodzące z roślin. Historia medycyny potwierdza, jak częste są przypadki nieoczekiwanych odkryć tego, w jaki sposób działają systemy biologiczne innych gatunków, które następnie można zastosować dla naszego własnych dobra. W pewnym sensie ekosystem i świat przyrody to jakby żywa biblioteka i żałosne jest palenie książek z tej biblioteki.

Trzeci powód jest jednak najbardziej istotny dla zachowania różnorodności biologicznej. Życie na naszej planecie kwitnie w wielu niszowych środowiskach. Usunięcie z nich różnych form życia prowadzić będzie do osłabienia tych systemów i osłabi ich naturalną zdolność do przystosowywania się do zmian. Oznacza to nieuchronne kryzysy środowiska i zagrożenie dla naszej egzystencji na tych obszarach.

E.O. Wilson zobrazował kiedyś wyginięcie pojedynczego gatunku za pomocą metafory. Opisywał wiercenie wiertarką dziury w ścianie i przypadkowe przewiercenie kabla elektrycznego, powodujące zgaszenie światła. Problemem ludzkości jest ginięcie gatunków w sytuacji, kiedy nie wiemy nawet, gdzie konkretnie przebiegają „kable elektryczne”, czyli jakie dokładnie są zależności w istniejących ekosystemach.

(za: www.eco-faith.org).

 

Biomy

 

Bogactwo gatunkowe Ziemi można podzielić na osiem biogeograficznych domen, których udziałem była podobna historia ewolucji biologicznej. Między tymi domenami są znaczne różnice w składzie gatunkowym. Domeny te, czyli biomy, odpowiadają mniej więcej kontynentom Ziemi. Chociaż w podobnych ekosystemach (jak np. w wilgotnych lasach tropikalnych) zachodzą zbliżone do siebie procesy i podobne typy roślinności, to jednak skład gatunkowy rożni się zasadniczo w poszczególnych biomach. (za: www.greenfacts.org)

 

Mapę biomów znajdziesz tutaj.

 

Europę zamieszkuje ponad 200 tysięcy gatunków roślin i zwierząt. Sposób w jaki żyjemy, gęstość zaludnienia, stopień uprzemysłowienia i zagospodarowanie powierzchni powoduje utratę bioróżnorodności w tempie zastraszającym. Czy potrafimy to powstrzymać? To zależy tylko od nas.

Autor: Arkadiusz Glaas

Źródło: Brak

Powiązane artykuły

Włochatka

Włochatka

10 luty 2016

Niewiele większa od Szpaka...

WIĘCEJ >
(Za) daleko stąd,

(Za) daleko stąd,

02 lipiec 2015

czyli „Atlas Wysp Odległych” Judith Schalansky.

WIĘCEJ >
Dlaczego liście opadają?

Dlaczego liście opadają?

30 październik 2012

Nic tak się bardziej nie kojarzy z jesienią niż żółknące i opadające liście. Dlaczego tak się dzieje? Czy to dobrze, czy źle, że opadają? Co będzie, jeśli nie zdążą?

WIĘCEJ >