Ptaki w mieście

Gawrony i pierwsze lęgi

Gawrony to ptaki kolonijne. W koloniach zimują, jak i budują swe gniazda. Na ich miejsce wybierają najczęściej grupy starych drzew w parkach, na cmentarzach lub w alejach drzew. Pierwsze dni wiosny to czas lęgów Gawronów, ale też niestety okres n

Kolonia Gawronów nie jest obojętna otoczeniu. Jak każdy ptak stadny, Gawron często i chętnie komunikuje się ze swymi sąsiadami - ustalając swą przestrzeń, chroniąc budulec gniazda przed złodziejami, czy też przepędzając potencjalnych uwodzicieli (i uwodzicielki) swych partnerów. Dla nich to gwar wielkiego ptasiego miasta, dla nas - nieznośny rejwach. Trudno nie zauważyć, iż w komunikacji Gawrony używają ochrypłych, ostrych i nieprzyjemnych dźwięków, które mogą drażnić nawet najmniej wrażliwe ucho. Kolonia Gawronów generuje również pewną ilość odchodów. Jednak, pomimo iż jest to często problem demonizowany, nie są to ilości szkodliwe ani dla roślin pod drzewami czy samych drzew, ani tym bardziej dla ludzi. Mimo to, Gawrony nie są lubiane - zwłaszcza przez służby miejskie, które utrudniają im życie na wiele różnych sposobów.

 

Nie jest to jednak nic nowego w krótkiej acz burzliwej historii koegzystencji naszego gatunku z nimi. W dwudziestoleciu międzywojennym Gawrony unikały bliskości ludzi, gdyż ich jaja i pisklęta były poszukiwanym źródłem pokarmu zwłaszcza wczesną wiosną na tzw. przednówku. Po wojnie sytuacja ta się nieco zmieniła, a Gawrony z wolna zaczęły zbliżać się ze swymi gniazdami do ludzi. Wszędzie jednak były nieproszonymi i nietolerowanymi gośćmi. I mimo ich ważnej roli jako ptaków żywiących się owadami i nasionami chwastów, mało kto je lubił.

 

Jednak to rozwój techniki i trend „dbania o zieleń miejską” przyniósł Gawronom prawdziwą katastrofę. Do połowy lat 80-tych trwało intensywne tępienie kolonii Gawronów ze względów estetycznych i choć proces ten ostatecznie ustał, ilość Gawronów z roku na rok systematycznie spada. Wpływają na to gwałtowne zmiany środowiskowe, ale również ciągła nieodpowiedzialność ludzi. Bo drzewa, na których mieszkają Gawrony, coraz częściej znikają – zostają ścięte po pierwszych skargach okolicznych mieszkańców z powodu hałasu... A hałas w koloniach Gawronów zaczyna się już z końcem lutego, czyli wraz z początkiem sezonu lęgowego tego ptaka - gdy pogoda sprzyja Gawron nawet już w marcu może mieć lęg.

 

I tu zaczyna się nasza najważniejsza rola, jako osób odpowiedzialnych za przyrodę. Gdy służby miejskie prześpią zimę i biorą się za porządkowanie kolonii Gawronów wiosną - jest to nielegalne! Zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, działania zmierzające do usunięcia drzewa z miejscem gniazdowania ptaka chronionego są nielegalne i podlegają karze. a Gawrony to  ptaki chronione. Należy również nadmienić, iż wszystkie ptaki w Polsce są chronione - zgodnie z artykułem 52. ust.1 pkt. 1, 3 i 5 u.o.p. w stosunku do dziko występujących zwierząt objętych ochroną zabrania się umyślnego zabijania oraz niszczenia jaj i gniazd.

 

Ponadto - zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002, z późn. zm.), dalej u.o.z. - każde nieuzasadnione lub niehumanitarne zabicie zwierzęcia jest przestępstwem, a jeżeli nastąpiło ze szczególnym okrucieństwem - przestępstwem kwalifikowanym z art. 35 ust. 2 u.o.z. Strącanie gniazd ptasich i zabijanie piskląt jest więc zatem przestępstwem.

 

W stosunku do ptaków objętych ochroną ścisłą i częściową dodatkowo zastosowanie znajdują wszystkie zakazy określone w art. 52 ust. 1 u.o.p., w tym zakaz zabijania, umyślnego płoszenia i niepokojenia oraz umyślnego niszczenia ich gniazd, jaj i ptaków młodocianych. Zgodnie z art. 52 ust. 1 pkt 1, 3 i 5 u.o.p. w stosunku do gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną zabrania się umyślnego zabijania, niszczenia jaj i niszczenia gniazd.

 

Okres określony w ustawie jako okres lęgowy to czas od 1 marca do 15 października, i w tym czasie jakiekolwiek prace zmieniające siedlisko chronionych ptaków są zabronione, chyba iż odpowiedni organ zgodzi się na ustępstwa (Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska).

 

Reagujmy! Straż miejska i policja to służby odpowiedzialne za pilnowanie porządku prawnego. I co cieszy, coraz rzadziej bagatelizują taki problem. Warto jest sprawą nielegalnych wycinek zainteresować media lokalne. Z doświadczenia wiemy, iż nic tak nie działa na sołtysów i burmistrzów, jak szum medialny. Niszczenie kolonii Gawronów to szkoda w środowisku i jako taka podlega zgłoszeniu i weryfikacji do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, która powinna interweniować i wyciągać konsekwencje.

 

Nie zrażajmy się pobłażliwymi uśmieszkami policjantów i miejskich urzędników. Nie odpuszczajmy, gdy z RDOŚ dostaniemy pismo, iż szkody w środowisku nie było. Bądźmy świadomi naszych praw - kropla drąży skałę... Mimo wszystko cieszy, iż sytuacji związanych z wycinką kolonii Gawronów i innych tego typu aktów wandalizmu jest coraz mniej. Rośnie świadomość społeczeństwa i urzędników. Wciąż jednak sporo pracy przed nami. I choć Gawron dla nie których może nie jest zbyt piękny i nie śpiewa poruszających sonat, jest ptakiem prawnie chronionym - i ochrona mu się należy.

 

Autor: Marcin Siuchno

Źródło: Fot. Marcin Siuchno i Cezary Korkosz

Powiązane artykuły

Hanna Banaszak

Hanna Banaszak

09 październik 2015

Nie będzie ptaków, nie będzie śpiewania!

WIĘCEJ >
Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy

01 październik 2010

Powstały w 1954 roku Tatrzański Park Narodowy obejmuje fragment Tatr o powierzchni 21197 ha, z czego ochroną ścisłą został objęty obszar 11514 ha, ochroną częściową – 9312 ha, a ochroną krajobrazową – 338 ha.

WIĘCEJ >
Aleje przydrożne – tętniące życiem przyrodnicze arterie. Część 1 – ptaki.

Aleje przydrożne – tętniące życiem przyrodnicze arterie. Część 1 – ptaki.

25 październik 2013

Drzew na świecie ubywa, a mimo to ofiarą nadgorliwych urzędników padają kolejne stare przydrożne aleje, postanowiliśmy więc przybliżyć ten temat w formie cyklicznej. Podobno szpalery drzew rosnące wzdłuż naszych dróg stanowią bardzo ważne funkcje środowiskowe. Czy tak jest w rzeczywistości? I kogo możemy spotkać pośród tych drzew i krzewów? Zapraszamy do ciekawej lektury!

WIĘCEJ >