Sowy

rys. Marek Adamik

Jak robi Sowa?

Sowa to chyba najbardziej tajemniczy z ptaków. Niestety wciąż kojarzy się dość negatywnie. W rzeczywistości sowy wcale nie są zwiastunami złych wydarzeń. To piękne i niezwykłe ptaki, które warto lepiej poznać. Zatem gdzie szukać sów i jak je rozpoznać?

Jakie sowy można spotkać w Polsce? 
W naszym kraju żyje kilkanaście gatunków sów. Najbardziej znane są Puszczyki, Puchacze, Uszatki, Płomykówki, maleńkie Sóweczki, Włochatki oraz Pójdźki - jednak to nie wszystkie polskie sowy. W naszych granicach spotykane są także takie gatunki jak Puszczyk Mszarny, Puszczyk Uralski, Uszatka Błotna, Sowa Jarzębata, Syczek czy nawet Sowa Śnieżna (rzadkość!).
 
Jak znaleźć sowę?

Nie jest to proste. Sowy prowadzą nocny i  dość skryty tryb życia, dlatego bardzo trudno je zobaczyć. Jednak nie jest to niemożliwe.

Wystarczy wiedza o sowim życiu i zachowaniu, wycieczka w teren (odpowiednie miejsce, które na pewno znają lokalni Przewodnicy Nocy Sów!), dobry słuch i trochę cierpliwości. Trzeba pamiętać, że łatwiej jest sowę usłyszeć niż zobaczyć.

Jednak zanim nadstawimy uszu należy wiedzieć, kogo właściwie chcemy usłyszeć.
 

Jak robi sowa?
Głos sowy to must have każdego horroru. Charakterystyczne ‘hu-hu’ ma mrozić krew w żyłach i wywoływać dreszcze przerażenia. Nie wszyscy jednak wiedzą, że sowy mają o wiele szerszy repertuar! Potrafią wrzeszczeć, skrzeczeć, kwilić, pohukiwać, syczeć, pochrapywać, piszczeć, kaszleć, a nawet szczekać i miałczeć! Tak imponującego arsenału dźwięków te niezwykłe ptaki używają, by strzec swojego terytorium (to tzw. głos terytorialny), ostrzegać inne osobniki przed grożącym niebezpieczeństwem (głos alarmowy), wykonując pieśń godową (głos godowy) i oczywiście do codziennego porozumiewania się między sobą (głos kontaktowy). Oczywiście, każda z sów ma charakterystyczny dla siebie zestaw dźwięków, po których możemy je poznać w terenie. Zatem przekonajmy się jak robi sowa - poniżej kilka przykładów najpopularniejszych gatunków.
 
Puchacz - król sów
Puchacz (Bubo bubo) to największa polska sowa. Można go spotkać w dużych, gęstych lasach, na bagnach, a także w górach. Przy odrobinie szczęścia i z podstawową wiedzą oczywiście – w Polsce mamy już bowiem tylko około 300 par Puchaczy. Mimo pokaźnych rozmiarów trudno go wypatrzeć - to dzięki wyjątkowemu upierzeniu, które stanowi doskonały kamuflaż. Jednak można go łatwo poznać po wydawanych odgłosach. To właśnie do puchacza należy filmowe ‘hu-hu’.
 
Płomykówka - bliska sąsiadka
Płomykówka (Tyto alba) to jedna z najpiękniejszych i najbardziej niezwykłych sów. Chętnie zamieszkuje wieże kościołów, strychy czy stodoły - trzyma się blisko siedzib ludzkich. Można ją usłyszeć w nocy - wydaje z siebie powtarzalny trzeszczący wrzask ‘szrriiiih’.
 
Puszczyk - leśny mistrz kamuflażu
Puszczyki (Strix aluco) to najczęściej spotykane w naszym kraju sowy. Zamieszkują dziuple, szczeliny skalne, opuszczone gniazda, a nawet stare kominy czy opuszczone poddasza. Puszczyki odzywają się bardzo charakterystycznymi seriami dźwięków: ‘huuuuuuh…. hu’hu’hu’hu’hu’huuuuuuuh’.
 
 Uszatka - sowa “z uszami”
Charakterystyczne uszy sowy uszatej (Asio otus) to tylko pióra - jednak stały się znakiem rozpoznawczym tego gatunku. Na uszatki można się natknąć przede wszystkim w lasach iglastych i mieszanych - uważnie nasłuchujmy jej pohukiwań: ‘pih-ew’ i ‘oh’.
 
Pójdźka - spotkasz ją w dzień
Pójdźka (Athene noctua) to niewielka, charakterystycznie nakrapiana sowa. Chętnie przebywa w sąsiedztwie ludzi, dlatego często gnieździ się w opuszczonych ludzkich siedzibach lub dziuplach w pobliżu gospodarstw. To niezwykła sowa - prowadzi częściowo dzienny tryb życia i zgrabnie spaceruje po ziemi. Wydaje najczęściej ostre dźwięki brzmiące jak ‘kii-el”, ‘(k)łiił’ lub powtarzające się ‘goooik’.
 
Skryta Włochatka
Włochatka (Aegolius funereus) to niewielka sowa, która prowadzi typowo nocny tryb życia. Jeśli chcemy ją zobaczyć (i usłyszeć!) należy wybrać się do borów sosnowych, świerkowych lub buczyn. W odpowiednim miejscu nasłuchujmy charakterystycznej serii krótkich pohukiwań, która brzmi jak ‘po-pu-pu-pu-pu-pu’.
 
Sóweczka - waleczne maleństwo
Sóweczka (Glaucidium passerinum) to najmniejsza polska sowa. Choć jest mniejsza od szpaka, to skuteczny pogromca małych ssaków i ptaków. Chętnie gniazduje w starych, opuszczonych dziuplach w borach świerkowych i mieszanych. Sóweczkę można poznać po jej łagodnych pogwizdywaniach z zaakcentowanym na końcu ‘pjuk… pupupu pjuk’
 

Gdzie i kiedy można usłyszeć sowę?

Większość sów (oprócz tych dziennych, jak Sowa Błotna) najłatwiej można usłyszeć po zmroku i w okolicach ich ulubionych terenów - charakterystycznych dla danego gatunku.

Warto więc wybrać się na nocny wypad w poszukiwaniu sów - na przykład podczas kolejnej edycji Nocy Sów.

To doskonała okazja, by poznać polskie sowy, ciekawostki o trybie ich życia i niepowtarzalna szansa, by je usłyszeć, a może nawet zobaczyć!
 
Więcej o Sowach na www.nocsow.pl  
 
 
 
 
  Tekst: Monika Zahorowska 
 

Powiązane artykuły

Pogoda dla Puchaczy. Zima

Pogoda dla Puchaczy. Zima

26 listopad 2018

Ptaki Polskie są patronem drugiej części "Pogody dla Puchaczy". Książka trafi do księgarni 27 listopada!

WIĘCEJ >
Mateusz Piesiak - Wildlife Photographer of the Year

Mateusz Piesiak - Wildlife Photographer of the Year

22 październik 2013

Mateusz Piesiak to jeden z najmłodszych i najbardziej utalentowanych polskich fotografów ptaków.

WIĘCEJ >
Szpaki - na nie można liczyć!

Szpaki - na nie można liczyć!

27 sierpień 2019

To one zamieszkały w pierwszej budce lęgowej, którą jako mały chłopiec wywiesiłem na naszej stodole. Marzyłem wtedy, żeby na własne oczy zobaczyć piękną wilgę albo nieuchwytnego kulika, ale w Strzelęcinie, mojej rodzinnej wsi, ani w dostępnej dla mnie okolicy, nie miałem na to szans. Za to każdej wiosny mogłem ich posłuchać. Podobnie jak wielu innych ptaków, których nigdy nie widziałem. Dzięki szpakom!

WIĘCEJ >