Jestem na pTAK!

Bogatka, fot. Aneta Bywalec

Jak czyścić budki lęgowe dla ptaków?

Zanim zdecydujesz się na montaż budki lęgowej dla ptaków w Twoim ogrodzie, pobliskim parku lub w lesie, pamiętaj, że o ten dom musisz dbać przez kolejne lata! Od tego bowiem zależy bezpieczeństwo i życie jego ptasich lokatorów.

Budka lęgowa, zwana też skrzynką lęgową lub - zwyczajnie - domkiem dla ptaków, to zwykle drewniana konstrukcja, która ma zastąpić ptakom naturalne dziuple.
Wymiary budki lęgowej (wielkość, średnica otworu wlotowego) są dostosowane do różnych grup ptaków.

Jak każdy substytut, budka nie jest idealnym odwzorowaniem oryginału (dziupli), ale jak pokazują liczne przykłady wykorzystywania budek lęgowych przez ptaki, mogą je z powodzeniem zastąpić. 


Dlaczego czyścimy budki lęgowe dla ptaków?

Budka lęgowa to - szukając odpowiedniego porównania - stan surowy zamknięty. Każdy lokator musi go urządzić po swojemu, czyli zbudować w środku gniazdo. Różne gatunki mają swoje preferencje, ale zwykle jest to mieszanina traw, liści, sierści, piór i ziemi. Przy odrobinie szczęścia i doświadczenia po składzie gniazda można zgadnąć jaki gatunek zajmował budkę w danym sezonie. 
Taka mieszanka w połączeniu z ptasimi odchodami, temperaturą i wilgotnością sprawia, że budce lęgowej tworzą się doskonałe warunki nie tylko do rozwoju ptaków, ale też rozwoju bakterii, grzybów, pcheł, wszy, wszoł i innych ptasich pasożytów. 
W nieczyszczonych budkach lęgowych dochodzi do kumulacji pasożytów, co w skrajnym przypadku może doprowadzić do śmierci piskląt.
 

Czy dziuple też?

Nie. To jest właśnie ta subtelna różnica pomiędzy naturalnymi dziuplami, a ich budkowym substytutem. W dziuplach panuje większa wilgotność i wyższa temperatura, przez co dziuple "czyszczą się same" (ptasie gniazda „rozkładają się” pomiędzy sezonami lęgowymi).
 

Szpak, fot. Marcin ZiebroKiedy?

Zgodnie z obowiązującym prawem stare, niezajęte gniazda ptaków można usuwać z drzew, budynków i budek lęgowych w okresie
od 16 października do końca lutego następnego roku. 


Zachęcamy do czyszczenia budek w październiku lub w listopadzie.
Miesięc, w którym to zrobimy ma znaczenie!

  • Trzeba pamiętać o tym, że ptaki wykorzystują budki lęgowe również zimą. Spędzają w nich noc chroniąc się przed śniegiem, wiatrem i mrozem. Może się więc okazać, że czyszcząc budki w styczniu wypłoszymy z niej zimowych lokatorów. Zima to dostatecznie trudny czas dla ptaków, żeby narażać je na dodatkowe atrakcje tego typu.
  •  
  • Czyszczenie budek pod koniec lutego jest ryzykowne. Na południu i zachodzie Polski. Szczególnie w przypadku łagodnych zim, ptaki mogą zajmować terytoria i budować gniazda. Wyczyszczenie takiej budki może doprowadzić do jej porzucenia przez ptaki.



Kiedy NIE czyścić budek lęgowych?
Budek lęgowych nie czyścimy w dwóch przypadkach. Po pierwsze, gdy znajdziemy w niej innych nie ptasich lokatorów. Jeśli w budce mieszkają inne zwierzęta; Orzesznica, myszy lub nietoperze, zostawmy ją w spokoju.
Drugi przypadek to taki, w którym gniazdo w budce składa się z dużej ilości piór. Może to być bowiem gniazdo zimowe Mazurka. Mazurek to jedyny ptak w naszym kraju, który buduje gniazda zimowe. Zgromadzone w budce pióra tworzą dodatkowe zabezpieczenie przed chłodem. Z badań wynika, że przeżywalność ptaków z gniazdami zimowymi jest wyższa o 30%. Nie warto narażać Mazurków na takie niebezpieczeństwo.
 

Jak czyścić budki lęgowe?

 


Zanim zaczniesz nałóż rękawiczki. Sprawdź, czy drabina stoi pewnie i bezpiecznie.. Nie pomożesz ptakom, jeśli w trakcie czyszczenia budek spadniesz i złamiesz nogę.
Jeśli chodzi o same budki w pierwszej kolejności trzeba pozbyć się gniazda. Można to zrobić ręką, szpachelką, lub czymkolwiek co mamy pod ręką. Następnie wszystkie drobne pozostałości należy wymieść miotełką lub pozbyć się w inny sposób. Na sam koniec budkę należy dokładnie umyć wodą z dodatkiem spirytusu, lub opalić. Można też przelać ją wrzątkiem. Pamiętajmy jednak, że balansowanie na drabinie z otwartym ogniem lub czajnikiem pełnym wrzątku może być niebezpieczne. Oczywiście najłatwiej byłoby zdjąć budkę do czyszczenia, ale nie zawsze mamy taką możliwość.

Moment czyszczenia budek to doskonała okazja do sprawdzenia ogólnego stanu budki i jej przymocowania do drzewa. Jeśli budka wymaga trzeba wymienić spróchniałe i zużyte elementy na nowe. W przypadku bardzo złego stanu lepiej kupić nową budkę lęgową, niż naprawiać starą. Drożej, ale na pewno bezpieczniej dla ptaków.
 
Gotowe.
Czysta i przytulna budka czeka na nowych lokatorów.

Galeria

Bogatka, fot. Aneta Bywalec

Autor: Piotr Kamont

Źródło: Jestem na pTAK!

Powiązane artykuły

Rozmiar ma znaczenie

Rozmiar ma znaczenie

01 styczeń 2014

Wieszając budki w swoim ogrodzie, zwróćcie uwagę na rozmiar i typy budek lęgowych. Wbrew wszystkiemu, kilka milimetrów mniej lub więcej może mieć duże znaczenie dla ptaka, który zadomowi się w naszym ogrodzie.

WIĘCEJ >
Parkowanie

Parkowanie

22 lipiec 2014

19 i 20 lipca w Parku Oliwskim w Gdańsku odbyła się 8 edycja PARKOWANIA

WIĘCEJ >
Muchołówka żałobna.

Muchołówka żałobna.

07 czerwiec 2011

Afrykańczyk, leśnik i bigamista. On - elegancki, modernistyczny, czarno-biały, trochę w stylu New Romantic.

WIĘCEJ >