Parki Narodowe & Rezerwaty

Parki narodowe w Polsce

Park narodowy to ostoja dzikiej przyrody, miejsce, w którym ochroną objęte są całe ekosystemy, czyli wszystkie organizmy żywe powiązane wzajemnymi zależnościami i nieożywione elementy środowiska, w którym żyją.

Po co tworzone są parki narodowe?

 

Przede wszystkim po to, aby zachować i chronić różnorodność biologiczną oraz naturalne procesy i mechanizmy zachodzące w przyrodzie. Zazwyczaj parki powstają w miejscach, gdzie przyroda jest mało zmieniona, presja człowieka niewielka, a zjawiska i naturalne procesy niezaburzone lub zmienione w niewielkim stopniu.

 

Do głównych zadań realizowanych w parkach narodowych należy, obok ochrony zwierząt, roślin, grzybów, siedlisk i nieożywionych (abiotycznych) składników przyrody, także podejmowanie działań prowadzących do odtworzenia już przekształconych siedlisk i przywrócenia pierwotnego stanu zasobów przyrodniczych.

 

Zasadniczo w parkach narodowych, z niewielkimi wyjątkami, nie wolno prowadzić działalności gospodarczej. Zabronione jest płoszenie, chwytanie i zabijanie zwierząt, niszczenie gniazd, miejsc rozrodu (lęgowisk) i kryjówek, pozyskiwanie i niszczenie roślin i grzybów. Nie wolno również zmieniać stosunków wodnych, tj. prowadzić działań powodujących wysuszenie terenu (np. prac melioracyjnych) i regulować cieków (strumieni, potoków, rzek), jeśli nie służy to ochronie przyrody. O ile jest to możliwe, piękno i dzikość przyrody ma tu zostać nienaruszona.

 

Wokół Parku narodowego najczęściej utworzona zostaje otulina, której głównym zadaniem jest niwelowanie szkodliwych oddziaływań na park narodowy. Ze względu na potrzebę ochrony zwierząt w Parku, w otulinie może być wyznaczona strefa ochronna zwierząt łownych, wyłączona z obwodów łowieckich. Powierzchnia Parku bywa najczęściej podzielona na obszary objęte ochroną ścisłą, wykluczającą jakąkolwiek ingerencję człowieka oraz obszary, na których dopuszcza się prowadzenie działań ochronnych celem zachowania lub przywrócenia właściwego stanu zasobów przyrodniczych (objęte ochroną częściową).

 

O utworzeniu Parku narodowego, jego nazwie, granicach, wielkości, otulinie (lub jej braku) decyduje Rada Ministrów. Dyrektorzy zarządzają parkami zgodnie z tworzonymi okresowo planami ochrony, organem doradczym jest Rada Parku, natomiast nadzór nad wszystkimi parkami narodowymi sprawuje odpowiedni minister ds. środowiska.

 

Zgodnie z wytycznymi ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 92, poz. 880 z późn. zm.), powierzchnia Parku narodowego nie może być mniejsza niż 1000 ha (10 km2) – najmniejszy w Polsce, Ojcowski PN, ma powierzchnię 2145,62 ha.

 

Parki narodowe udostępniane są w szerokim zakresie:

  • w celach naukowych: są miejscem prowadzenia obserwacji przyrodniczych, licznych programów i badań naukowych;
  • w celach edukacyjnych: większość parków posiada ośrodki dydaktyczne oraz muzea przyrodnicze i prowadzi zajęcia edukacyjne, które służą poszerzaniu wiedzy przyrodniczej i świadomości ekologicznej;
  • w celach turystycznych: zwiedzanie możliwe jest dzięki wytyczonym szlakom i ścieżkom przyrodniczym; część parków oprócz wędrówek pieszych oferuje możliwość turystyki rowerowej, konnej, kajakowej;

Jednak żadne działania prowadzone w granicach Parku narodowego nie mogą wpływać negatywnie na przyrodę – ochrona dzikiej przyrody powinna być zawsze na pierwszym miejscu.

 

Obecnie w Polsce mamy 23 parki narodowe, których łączna powierzchnia wynosi 316 748 ha, co stanowi ok. 1% powierzchni kraju (dla porównania – parki narodowe w Norwegii zajmują ok. 7% powierzchni kraju). Wszystkie zostały włączone do sieci Natura 2000.

 

Zaledwie 21% powierzchni wszystkich parków narodowych Polski objętych zostało ochroną ścisłą. Natomiast ochroną częściową objętych jest – ok. 60%. Reszta terenów naszych parków to infrastruktura, budynki, drogi, tereny rolne, prywatne, itp. Oczywiście udział procentowy obszarów objętych określoną formą ochrony przedstawia się różnie w poszczególnych parkach.

 

Mimo, iż polskie parki narodowe mają niewielki udział w powierzchni kraju, są niezwykle zróżnicowane, zarówno pod względem krajobrazu, jak i przyrody ożywionej. Właściwie w każdym można zobaczyć coś charakterystycznego, specyficznego, wyróżniającego. I tak np. możemy podziwiać piękne wybrzeże klifowe (Woliński PN), surowe, nagie szczyty górskie (Tatrzański PN), malownicze jeziora (Wigierski PN), rozbrzmiewające ptasim śpiewem i rechotem żab rozlewiska rzek (PN Ujście Warty, Biebrzański PN).

 

Kilka ciekawostek z historii:

 

Najstarszym parkiem narodowym na Ziemi jest Yellowstone w Stanach Zjednoczonych, powołany w 1872r.

 

Pierwszym europejskim parkiem narodowym jest park Sareks utworzony w 1909 r. w Szwecji. W rocznicę utworzenia tego Parku obchodzony jest Europejski Dzień Parków Narodowych (24 maja).

 

Największy na świecie Park Narodowy Greenland na Grenlandii (Dania) o powierzchni 97200 tys. ha jest ponad 1600 razy większy od największego w Polsce Biebrzańskiego Parku Narodowego (60 tys. ha).

 

Na listę UNESCO jako Światowe Rezerwaty Biosfery wpisano 8 parków narodowych (Babiogórski Park Narodowy, Białowieski Park Narodowy, Bieszczadzki Park Narodowy, Kampinoski Park Narodowy, Karkonoski Park Narodowy, Poleski Park Narodowy, Słowiński Park Narodowy, Tatrzański Park Narodowy), natomiast do Konwencji Ramsarskiej, chroniącej obszary wodno-błotne ważne dla ptaków – 7 parków (Biebrzański Park Narodowy, Narwiański Park Narodowy, Karkonoski Park Narodowy, Poleski Park Narodowy, Park Narodowy "Ujście Warty", Słowiński Park Narodowy, Wigierski Park Narodowy).

 

Rezerwaty biosfery (biosphere reserve) to cenne przyrodniczo obszary chronione powstałe w ramach programu UNESCO MaB (Man and the Biosphere). Tworzone są głównie w celu promowania i propagowania zrównoważonego współistnienia człowieka i biosfery oraz ochrony bioróżnorodności, ze szczególnym uwzględnieniem ochrony różnorodności genetycznej w miejscu życia organizmów (w przeciwieństwie do działalności banków genów). Wszelkie działania prowadzone na obszarze rezerwatu biosfery muszą być tak prowadzone, by służyć zarówno zaspokojeniu potrzeb człowieka, jak też ochronie zasobów i naturalnych procesów biologicznych.

 

Rezerwaty biosfery obejmują mozaikę ekosystemów, reprezentatywnych dla głównych biomów danego kraju. W każdym rezerwacie wyróżnia się strefę centralną (core zone) z ochroną ścisłą, strefę buforową (buffer zone), czyli zabezpieczającą z ochroną częściową i możliwością prowadzenia działań ochronnych oraz strefę przejściową (transition zone). Na obszarze rezerwatów biosfery prowadzone są liczne obserwacje i badania naukowe mające na celu zachowanie i/lub odtworzenie różnorodności ekosystemów.

Autor: brak

Źródło: brak

Powiązane artykuły

Ptaki Polskie na Narodowym

Ptaki Polskie na Narodowym

14 maj 2013

To hasło, pod którym rozpoczęliśmy współpracę ze spółką PL.2012+ obecnie administrującą Stadion Narodowy w Warszawie. My, jak i nasz partner, wyszliśmy ze słusznego założenia, iż jeśli można zrobić coś pożytecznego, nie warto ogranic

WIĘCEJ >
Ptaki biegusowate

Ptaki biegusowate

01 październik 2010

Małymi krokami zbliża się jesień, dni stają się coraz krótsze, poranki chłodne i mgliste a soczysta zieleń ustępuje pastelowym brązom i jaskrawym czerwieniom.

WIĘCEJ >
Podróżniczek jest tylko jeden!

Podróżniczek jest tylko jeden!

26 sierpień 2011

Bliski krewny jednego z najbardziej znanych ptaków (przynajmniej z imienia) - Słowika

WIĘCEJ >