Parki Narodowe & Rezerwaty

Pieniński Park

Narodowy Park, utworzony w 1932r. dzięki inicjatywie prof. Władysława Szafera, chroni charakterystyczny krajobraz górski oraz unikatową w Karpatach, zróżnicowaną florę i faunę.

Powierzchnia Parku wynosi 2346 ha, z czego ochroną ścisłą objęto obszar 777 ha (33%).

 

Pieniny należą do gór średnich: najwyższy szczyt Pienin – Wysoka w Małych Pieninach ma 1050 m n.p.m., najwyższy szczyt w granicach Parku – Trzy Korony ma wysokość 982 m n.p.m. Zbudowane są głównie z wapieni – miękkich margli kredowych i twardszych wapieni rogowcowych tworzących charakterystycznie wyodrębnione skałki (często w postaci iglic) oraz malowniczo wyglądające białe, prawie pionowe ściany opadające ku Dunajcowi, najczęściej „wyrastające” wśród lasów. Twardsze skały kredowe (zlepieńce, piaskowce) budują grzbiety, natomiast bardziej miękkie skały jurajskie tworzą urodzajne doliny i przełęcze. Obok nagich, stromych skał zobaczyć można kontrastujące z nimi łagodne stoki i delikatnie zaokrąglone szczyty pokryte łąkami i polami.

 

Wapienne podłoże, specyficzne warunki klimatyczne i glebowe, ukształtowanie terenu i zróżnicowanie mikroklimatyczne, niewielka wysokość bezwzględna, brak zlodowaceń i sąsiedztwo Tatr ułatwiające migracje roślin sprzyjają występowaniu bogatej, ale też specyficznej roślinności.

 

Oprócz zbiorowisk leśnych, które zajmują 70% powierzchni Parku (1649 ha), występują zbiorowiska naskalne i piargowe oraz utrzymywane dzięki działalności człowieka półnaturalne łąki, pastwiska. Na obszarze Pienin stwierdzono ok. 1100 gatunków roślin naczyniowych, 400 gatunków glonów, 320 gatunków mchów i wątrobowców, 470 gatunków porostów, 1200 gatunków grzybów. Rosną tu dwa endemity – mniszek pieniński i pszonak pieniński, a także odmiany endemiczne: chaber barwny, rozchodnik ostry odmiana wapienna, bylica piołun odmiana wapienna. Do ciekawych roślin zaliczyć należy złocienia Zawadzkiego, jałowca sawinę, dębika ośmiopłatkowego.

 

W dolinie Dunajca jego większych dopływów (Krośnicy i Grajcarka) w miejsce naturalnych lasów łęgowych występują dziś osiedla, pola uprawne, łąki i pastwiska. Na stokach północnych występują lasy jodłowo-bukowe, buczyna karpacka z domieszką świerka, jawora, wiązu górskiego, lipy szerokolistnej, a także pola i łąki. Silnie nasłonecznione stoki południowe porastają naturalne zbiorowiska roślin naskalnych i ciepłolubne lasy jodłowo-bukowe, występują tu także grunty orne i suche pastwiska.

 

Warto wspomnieć o jaworzynie górskiej – rzadkim w Polsce typie lasu występującym zazwyczaj w głębokich, cienistych wąwozach. Poza Pieninami występuje w Bieszczadach i nielicznie w Sudetach (Góry Kaczawskie), na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej i w Beskidzie Niskim. Bory zastąpiły naturalnie rosnące lasy bukowe i jodłowo-bukowe. Z roślin zielnych na uwagę zasługują: turzyca biała i wiechlina styryjska, rzadkie storczyki – buławnik wielkokwiatowy i mieczolistny oraz kruszszczyk drobnolistny i rdzawoczerwony; pióropusznik strusi; częste są dzwonki: brzoskwiniolistny i jednostronny, przytulia Schultesa oraz kozłek trójlistkowy, gwiazdnica wielkokwiatowa, turzyca owłosiona, przylaszczka, sesleria skalna, turzyca biała, trzcinnik pstry, turzyca palczasta.

 

Charakterystyczne dla Pienin są urokliwe skarlałe sosny o poskręcanych konarach i parasolowatych koronach, rosnące pojedynczo na skałkach i nadające górom specyficzną atmosferę.

 

Ekstensywnie użytkowane (brak nawożenia, późne jednokrotne koszenie) łąki są niezwykle zróżnicowane i w istotny sposób urozmaicają krajobraz. Licznie występują tu gatunki rzadkie i zagrożone. Bardzo wartościowe są występujące właściwie tylko tutaj umiarkowanie suche łąki pienińskie z przelotem pospolitym, koniczyną pagórkową i pogiętą, storczykami: samiczym, męskim, kukułką bzową i Fuchsa, storczycą kulistą, podkolanem białym. Rosną tu także: gółka długoostrogowa, ozorka zielona, listera jajowata, mieczyk dachówkowaty, chaber drakiewnik, wilżyna bezbronna, kozibród wschodni, dzwonki – rozpierzchły i skupiony, macierzanka zwyczajna, jaskier wielokwiatowy szelężniki – większy i mniejszy. Na łąkach spotkać można licznych przedstawicieli fauny bezkręgowców, głównie owadów i pająków.

 

Specyficznym zbiorowiskiem jest też rozwijająca się na podłożu wapiennym A co to podłoże wapienne – może głupie pytanie, ale lepiej chyba zabrzmi dla przeciętnego człowieka jak napiszemy gleby wapienne endemiczna naskalna murawa górska z rosnącymi tu: trzeciorzędowym reliktem i jednocześnie endemitem Pienin – mniszkiem pienińskim i reliktową chryzantemą Zawadzkiego.

 

Duże zróżnicowanie siedlisk i roślinności, specyficzne warunki klimatyczne i glebowe, ukształtowanie terenu sprzyja bogatej faunie Parku. Dotychczas stwierdzono występowanie tu ok. 7317 gatunków zwierząt, całkowita liczba gatunków może wynosić nawet 13 tysięcy. Znakomita większość fauny to owady (6021 gatunków). Licznie występują też mięczaki (110 gatunków ślimaków lądowych, co stanowi 60% znanych z terenu Polski), 3 gatunki ślimaków wodnych oraz dwa gatunki małży. Żyje tu też sporo endemitów lub subendemitów. Najlepszym siedliskiem dla ślimaków są tajemnicze wilgotne parowy, brzegi potoków, murszejące pnie buczyny karpackiej. Część wybiera jednak silnie nasłonecznione wapienne skały, porośnięte murawą naskalną – są to gatunki termo- i kserofilne.

 

Wśród 304 poznanych gatunków pająków dwa gatunki mają w Pieninach jedyne w Polsce stanowiska (występują głównie na południu Europy i w Czechach). Licznie występują chrząszcze (1507 gatunków), wśród których spotkać możemy endemity karpackie i gatunki reliktowe oraz motyle (1555 gatunków), z których najliczniejsze należą do rodziny sówkowatych (żyją tu przedstawiciele wszystkich rodzin występujących w Polsce). Nad kolorowo kwitnącymi pienińskimi łąkami zobaczyć można ciepłolubne gatunki m.in. rzadkiego niepylaka Apollo. 20 gatunków motyli występujących w Parku to gatunki górskie.

 

Wśród kręgowców stwierdzono występowanie 17 gatunków ryb (najliczniejsze to świnka, brzana, kleń, lipień, a także coraz rzadsze – pstrąg potokowy, głowacica, głowacz pręgo- i biało płetwy), 10 gatunków płazów, 6 gatunków gadów (w tym gniewosza plamistego), 188 gatunków ptaków (134 lęgowych) i 61 gatunków ssaków (w tym 17 gatunków nietoperzy).

 

Spośród ptaków warto wymienić skrajnie nielicznego w Polsce pomurnika, gnieżdżącego w wilgotnych załomach skalnych, reintordukowanego sokoła wędrownego oraz sporadycznie występującego nagórnika. Bezpieczne półki skalne do budowy gniazd wykorzystują też pustułki czy kruki. Jednak najliczniejszą grupą są ptaki leśne, a wśród nich m.in. bocian czarny, drozd obrożny, jarząbek, dzięcioły czarny i trójpalczasty, orzechówka. Występują tu sowy: największa – puchacz oraz sowa uszata, włochatka, puszczyk, pójdźka i najmniejsza – sóweczka. Na łąkach, śródleśnych polanach i polach uprawnych spotkać możemy ptaki terenów otwartych: kuropatwy, przepiórki, derkacze, cierniówki, kląskawki, skowronki. nad górskimi strumieniami z pewnością zobaczymy: pluszcza i pliszkę górską. Do ciekawszych ssaków należą: ryjówka aksamitna, ryjówka malutka, rzęsorek mniejszy, rzęsorek rzeczek, zębiełek białawy, zębiełek karliczek, żołędnica, popielica, orzesznica, zachodzące w Pieniny sporadycznie niedźwiedź i wilk, tchórz zwyczajny, ryś, żbik.

 

Działalność człowieka, która prowadzi do zanieczyszczenie wód Dunajca i zubożenia fauny i flory, głównie wodnej i związanej ze środowiskiem wodnym. Zmniejszenie różnorodności najdobitniej widać u widelnic – spośród 57 znanych z Pienin gatunków, w latach 90-tych znaleziono zaledwie 7 gatunków. Wybudowanie zbiorników zaporowych: czorsztyńskiego i Sromowce Wyżne u granic PPN spowodowało zmniejszenie przepływu wód i wzrost temperatury wody, co negatywnie odbiło się na rybach – wzrósł, i nadal rośnie, udział gatunków nizinnych (leszcz, ukleja, płoć, lin) kosztem typowo górskich. Drastycznie spadła też liczebność płazów – napełnienie zbiorników zniszczyło wiele miejsc rozrodu tych zwierząt.

 

Pieniński Park Narodowy

u. Jagiellońska 107B 34-450

Krościenko n/Dunajcem

sekretariat: 18 262 56 01, 262 56 02,

fax: 18 262 56 03

e-mail : biuro@pieninypn.pl

www.pieninypn.pl

Autor: brak

Źródło: brak

Powiązane artykuły

Dlaczego nie obchodzą nas jaskółki?

Dlaczego nie obchodzą nas jaskółki?

10 kwiecień 2016

Zapraszamy na konferencję Komunikacja dla Przyrody!

WIĘCEJ >
Komunikacja dla Przyrody

Komunikacja dla Przyrody

03 czerwiec 2014

Jak o niej mówić, żeby chcieli nas słuchać?

WIĘCEJ >
Z gabinetu Roberta Biedronia zniknął Orzeł!

Z gabinetu Roberta Biedronia zniknął Orzeł!

14 maj 2015

Po godle została tylko pusta ramka...

WIĘCEJ >