Wydarzenia

Sowy w Polsce, sowy w Goniądzu - czyli jak uczyć o sowach

Z okazji 4. edycji ogólnopolskiej akcji edukacyjnej "Noc Sów" pod koniec marca w Goniądzu zorganizowaliśmy szkolenie specjalistyczne "Sowy w Polsce" dla miłośników sów i przewodników regionalnych Nocy Sów.

Sowa na dachu kwili, umrzeć komuś po chwili…

 

Brzmi jak wyrok, jak gdyby zwykły ptak mógł posiąść władzę nad życiem i śmiercią lub moc zwiastowania rychłej śmierci. Pomimo, że obecnie mało kto byłby w stanie uwierzyć, że sowie pohukiwanie niczym zły omen może przynieść zgubę, to jednak ptaki te w powszechnej świadomości nie kojarzą się zbyt pozytywnie.

 

Przyznajmy, że dźwięków wydawanych przez sowy nikt nie nazwie słodkim trelem, a piskliwe, rozdzierające nocną ciszę odgłosy zdecydowanie wpierw przyprawią o dreszcze, niż wprawią w zachwyt. I jeszcze to przedziwne upodobanie do cmentarzy i kościelnych strychów. Nie jest łatwo, ale na szkoleniu „Sowy w Polsce” próbowaliśmy pozbyć się uprzedzeń i poznać te niezwykłe ptaki i ich prawdziwą naturę.

 

Jak się dowiedzieliśmy, w Polsce możemy stwierdzić obecność 13 gatunków sów, z czego pierwsze 10 lęgowe: płomykówka, puchacz, puszczyk, puszczyk mszarny, puszczyk uralski, uszatka, uszatka błotna, pójdźka, włochatka, sóweczka, sowa śnieżna, sowa jarzębata, syczek. Sowy stanowią odrębną grupę ptaków, nie tylko ze względu na pochodzenie ale również z uwagi na wygląd.

 

Posiadają dużą, słabo wyodrębnioną głowę, a na niej widoczną szlarę w postaci sztywnych piór okalających oczy i dziób. Oczy są duże, by nie rzec wielkie, a ponieważ czaszka musi pomieścić jeszcze mózg, część gałki ocznej wystaje poza nią, okolona strukturą kostną. Z tej samej przyczyny brakuje też mięśni ocznych - oko jest nieruchome, co sowa rekompensuje sobie elastyczną szyją i dużą ruchomością głowy.

 

A uszy? Gdzie sowa ma uszy? Pęki piór u uszatek w żaden sposób nie przyczyniają się do słyszenia, mogą co najwyżej zdradzić, w jakim jest nastroju. Za to pomocna w nasłuchu jest wspomniana wcześniej szlara, która niczym antena satelitarna skupia dźwięki i kieruje do otworów usznych na bokach głowy.

 

A co wyjątkowego może być w sowich piórach? To, że gwarantują całkowitą bezszelestność lotu. Jak to się dzieje? Podczas lotu pióra innych ptaków wywołują zawirowania powietrza. Tak, to właśnie to, co słyszymy, gdy ponad nami przelatuje klucz gęsi… Ale nie pióra sów. One posiadają kilka dodatkowych ulepszeń. Sowi tuning piór prezentuje się następująco: lotki, sterówki i pióra pokrywowe posiadają delikatny puch tłumiący świst powietrza ponad skrzydłem, a ruch powietrza powodowany pracą skrzydła niwelowany jest za pomocą piłkowania na krawędziach lotek.

 

Słyszeliście o wyplówkach? Tak to coś, co się wypluwa, a dokładniej to niestrawione części ofiary, takie jak pióra, sierść, kości czy chitynowy pancerzyk owadów uformowane na kształt kluski, otoczone sowim śluzem i wydalone na zewnątrz. Może wydalanie to nie temat wysokich lotów, ale jak się okazuje, formowanie wypluwek zapewnia sprawny lot – im krótsze zaleganie pokarmu lub jego resztek w żołądku tym ptak lżejszy.

 

Oprócz fizycznych aspektów podczas szkolenia zastanawialiśmy się nad obecnością i rolą sów w kulturze i naszym codziennym życiu. Uosobieniem mądrości była grecka bogini Atena, a jej atrybutem właśnie zasiadająca na boskim ramieniu sowa. Z drugiej strony słowiańska strzyga, demon o ptasich szponach porywający dzieci to też sowa – Strix to po łacinie puszczyk. Sowy znalazły swoje miejsce również w miłości. Płomykówka posiadająca szlarę w kształcie serca mogła się przysłużyć wiecznemu oddaniu poprzez pozyskanie z jej głowy kostki w kształcie haczyka. Oprócz wybuchu żaru uczuć mogła przyczynić się do pożaru całkiem realnego – wierzono, że roznosiła na swych skrzydłach iskry i ogień. A by gwarantowała pomyślność i dostatek, przybijano ją do wrót stodoły.

 

Tajemnica tych ptaków skrywa się w ich budowie, codziennym życiu, związanej z nimi kulturze. I choć ciągle poznajemy je na nowo, nigdy do końca nie dają się poznać. Jednak zachwycają nieprzerwanie! Jak mało które ptaki na Ziemi!

Autor: Michalina Pączkowska

Źródło: Ptaki Polskie

Powiązane artykuły

Drawieński Park Narodowy

Drawieński Park Narodowy

01 październik 2010

Został utworzony w 1990 roku Parku, jego powierzchnia wynosi 11441,34 ha, z czego pod ochroną ścisłą znajduje się 569,36 ha, ochroną częściową 10225,02 ha, a krajobrazową – 313,19 ha. Powierzchnia otuliny wynosi 40896 ha.

WIĘCEJ >
Wróbel

Wróbel

20 listopad 2011

Na początku był... Wróbel!

WIĘCEJ >
Zimowe obrączkowanie przy karmniku

Zimowe obrączkowanie przy karmniku

21 styczeń 2013

Karmnik to nie tylko prywatne stanowisko obserwacyjne czy film przyrodniczy na żywo. To również miejsce nadające się do badania ptaków, ich życia i biologii.

WIĘCEJ >