Migracje ptaków

Światowy Dzień Ptaków Wędrownych

Co roku ptaki migrują do nas z tak odległych regionów jak Afryka i Północna Rosja. O dziwo, bardzo niewiele ptaków błądzi podczas swoich wędrówek, a niektóre potrafią powracać w dokładnie te same miejsca rok po roku.

Bez pomocy drogowskazów, czy urządzeń GPS – w jaki sposób możliwa jest ptasia nawigacja podczas przelotów długich na tysiące, lub nawet dzesiątki tysięcy kilometrów?

 

 

Przyciąganie magnetyczne

Okazuje się, że niektóre ptaki mają w głowach maleńkie ziarenka minerału zwanego magnetytem. Minerał ten pomaga im wykryć ziemskie pole magnetyczne.

Aby sprawdzić, czy ptaki używają pola magnetycznego, w ramach eksperymentu przeprowadzonego w roku 1960 pewną liczbę Rudzików umieszczono w klatkach ze sztucznie utworzonymi polami magnetycznymi. Okazało się, że ptaki zaczęły orientować się według tych nowych pól magnetycznych, a nowy kierunek, który obierały korespondował z tym, który przyjęłyby podczas naturalnej migracji.

 

 

Gdzie ja jestem?

Wiemy, że ptaki pokonują te same szlaki migracyjne każdego roku, ale bardzo trudno jest stwierdzić, czy ptaki uczą się jakiejś ‘mapy' poprzez zapamiętywanie konkretnych punktów orientacyjnych na swojej drodze.

Jednak skromny Szpak umożliwił pewien wgląd w tej kwestii. Kiedy Szpaki przygotowywały się do rozpoczęcia migracji, zostały schwytane w Holandii, a następnie wypuszczone w Szwajcarii.

Młode szpaki wyruszyły w kierunku swoich zimowisk – kierunku, który normalnie przyjęłyby, gdyby nadal były w Holandii. Dorosłe Szpaki natomiast skorygowały swoje położenie i prawie wszystkie osiągnęły swoje zwyczajowe zimowisko.

Wydaje się, że ptaki, które mają już doświadczenie nabyte podczas poprzednich wędrówek mogą ponownie znaleźć drogę swej migracji, i że muszą one w pewnym stopniu mieć "poczucie mapy”, czyli zdolność rozpoznania, gdzie się znajdują, wywodzone wyłącznie na podstawie aktualnego położenia.

 

 

Gwiazdki w oczach

Dla ptaków, które migrują w nocy, ważne w ustaleniu kierunku są pozycje gwiazd. Ptaki umieszczone w planetariach, gdzie położenie gwiazd zostało zmienione, myliły się.  Dodatkowo, migracje w pochmurne noce wydają się rzadsze.

To, że ptaki używają słońca do nawigacji jest faktem znanym od ponad 50 lat. I to znowu dzięki Szpakom.

W eksperymentach, podczas których zmieniano kierunek promieni słonecznych wykazano, że Szpaki korygowały swoje tory lotu w celu uwzględnienia ruchu słońca. Nanosiły one “auto-poprawki” uwzględniając wędrówkę słońca po nieboskłonie w ciągu dnia.

 

 

Powrót do szkoły

Wreszcie dochodzimy do starego i sprawdzonego sposobu, czyli po prostu uczenia się.

W przypadku tych gatunków, które migrują w rodzinach (np. Gęsi i Żurawie), wydaje się, że młodzi uczą się tras od swoich bardziej doświadczonych rodziców.

Gdy młodsze ptaki nauczą się już trasy przelotu od starszych i doświadczonych ptaków, są wówczas w stanie pokonywać ją z powodzeniem same.

Jeśli zaintrygowały Cię migracje ptaków, polecamy film “Makrokosmos” w reżyserii Jacques’a Perrin, który jak żaden inny pokazuje ten prawdziwy cud natury, jakim są wędrówki ptaków.

 

A tutaj przedstawiamy Wam niezwykły film, którym sami świętujemy Światowy Dzień Ptaków Wędrownych.

 

Autor: Arkadiusz Glaas

Źródło: RSPB – Community/lucinda

Powiązane artykuły

Mądre dokarmianie ptaków, cz.III

Mądre dokarmianie ptaków, cz.III

27 styczeń 2016

Odpowiedzialnie i rytmicznie, czyli trochę historii

WIĘCEJ >
Łyska

Łyska

26 sierpień 2011

Łupkowo-czarna z charakterystyczną łysiną na czole – stąd nazwa.

WIĘCEJ >
Ptaki Polskie w Polskim Radiu

Ptaki Polskie w Polskim Radiu

28 październik 2014

W poniedziałek w Radiowej Trójce mogliśmy wysłuchać reportażu Hanny Bogoryja-Zakrzewskiej pt. "Dopóki jeszcze żyją".

WIĘCEJ >