Jestem na pTAK!

Wspomnienie zimy

Nieśmiało swoje zielone liście wyciągają ku pierwszym wiosennym promykom słońca kiełkujące śnieżyczki, śnieżyce i śnieżniki.

Pod koniec lutego, kiedy jeszcze bardzo często w naszych ogrodach zalega śnieżny puch pokazują się pierwsze zwiastuny wiosny. Nieśmiało swoje zielone liście wyciągają ku pierwszym wiosennym promykom słońca kiełkujące śnieżyczki, śnieżyce i śnieżniki. Kwiaty, które z nazwy mają z wiosną niewiele wspólnego są jednymi z pierwszych objawów odchodzącej w zapomnienie zimy. Jako pierwsze swoimi delikatnymi kwiatami odbijającymi się od brązowych plam w ogrodzie oznajmiają nam, że czas odkurzyć ogrodowe sprzęty, bo wkrótce ogród zapełni się innymi barwnymi roślinami.

 

Najbardziej znaną rośliną będącą objawem kończącej się zimy jest śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis L.).
W naturze ten delikatny kwiat rośnie w lasach południowej i środkowej Europy. W Polsce swoje stanowiska naturalne śnieżyczka ma głównie na południu w tym w górach i na Dolnym Śląsku. W innych regionach Polski często spotykana płatowo w starych parkach i zadrzewieniach wiejskich a także w ogrodach, jako zdziczała roślina uprawna. Należy do roślin cebulowych, rozmnażających się poprzez wytwarzanie cebul potomnych. Ta niepozorna roślina tworzy w sprzyjających warunkach zwarte płaty zajmujące duże powierzchnie, tworząc na przedwiośniu pierwsze kwietne kobierce.

 

Zakwita już w drugiej dekadzie lutego i kwitnie do kwietnia, w zależności od warunków klimatycznych. Śnieżyczka jest kwiatem czułym na zmiany temperatur, co łatwo można zaobserwować podczas zamykania płatków na noc oraz w pochmurne i wyjątkowo chłodne dni. Kwiaty są niezwykle miododajne, przez co zwabiają do naszych ogrodów pierwsze owady w tym pszczoły, które są przez roślinę nakierowywane wprost do pyłku przez zielone plamki na wewnętrznych listkach okwiatu. Nasiona śnieżyczek rozsiewane są przez mrówki, które korzystają przy tym zjadając pożywne elajosomy bogate w lipidy i węglowodany. Po przekwitnięciu liście wydłużają się i pokładają na ziemi. Zbiega się to z pierwszym koszeniem ogrodowych trawników. Pamiętajmy jednak, żeby nie kosić pokładających się liści śnieżyczek, gdyż w przypadku ich ścięcia nie pomogą one w zmagazynowaniu dostatecznie dużej ilości substancji zapasowych pozwalających przetrwać cebulkom do następnego kwitnienia.

 

Ciekawostką jest to, że śnieżyczki są roślinami trującymi. Szczególnie niebezpieczne mogą być dla zwierząt domowych takich jak krowy, owce czy świnie. Po spożyciu obserwuje się u nich przyspieszone tętno i oddech a nawet utratę przytomności. Podczas prac pielęgnacyjnych w ogrodzie u osób szczególnie wrażliwych przy kontakcie skóry z cebulkami mogą pojawić się objawy alergiczne. Zawarta w cebulkach galantamina działa na zwiększenie napięcia mięśni i ułatwia przewodnictwo nerwowe. Stosowana jest w lecznictwie przy następstwach paraliżu dziecięcego, zaniku napięcia mięśni gładkich, miastenii i przy zatruciu kurarą. Pamiętać należy, że jest silnie toksyczna i trująca, dlatego też preparatów nie należy przygotowywać samemu.

 

W zależności od regionu Polski śnieżnobiałe kwiaty o smukłych płatkach nazywano: gładyszami, śniegułami, śniegułkami, śnieżycami a także przebiśniegami. Nazwa rodzajowa Galanthus nadana została przez Linneusza od greckich słów gála – mleko i ánthos – kwiat. Nazwa gatunkowa nivalis znaczy w łacinie – śnieżny, ośnieżony (od łacińskiego nix – śnieg).

 

W ogrodach śnieżyczki sadzimy w miejscach cienistych i półcienistych na glebach brunatnych, lekkich, bogatych w próchnicę, utrzymujących stała wilgotność. Nadaje się do ogrodów skalnych a także, jako grupki na trawnikach. Idealnie na rabacie komponuje się z wcześnie kwitnącymi rannikami, karłowatymi kosaćcami, szafirkami, krokusami, hiacyntami czy odmianami wcześnie kwitnących narcyzów.

 

Śnieżyca wiosenna (Leucojum vernum) podobnie jak śnieżyczka przebiśnieg należy do rodziny amarylkowatych. Swoja łacińską nazwę zawdzięcza greckim słowom to leucon ich oznaczających biały fiołek. Nazwa gatunkowa vernum znaczy wiosenna (z łac. ver – wiosna).

 

Podobnie jak poprzedniczka swoje naturalne stanowiska w Polsce notuje się głównie na południu kraju, w Sudetach i Karpatach szczególnie obficie występując w Bieszczadach. Kwiaty o kształcie dzwonka bardzo przyjemnie pachnące zwieszają się pojedynczo lub podwójnie z wyprostowanej zielonej łodyżki, która może osiągać 30 cm wysokości. Na działkach okwiatu (zwanych popularnie płatkami) znajduje się charakterystyczna żółtawa plamka, która odróżnia śnieżycę wiosenną od podobnej do niej śnieżyczki.

 

Rozmnaża się na dwa sposoby poprzez cebulki jak i nasiona, które rozsiewane są przy pomocy mrówek lub płynącej wody. Kwitnie zaczyna w drugiej dekadzie lutego a kończy nawet w ostatniej dekadzie kwietnia w zależności od temperatur. Preferuje gleby zasobne w próchnicę, wilgotne o odczynie kwaśnym do zasadowego. Stąd też często spotykana jest na mokrych łąkach.

 

Występuje podobnie jak śnieżyczka w dużych populacjach, liczących od kilkaset do kilku tysięcy i podobnie jak ona jest silnie trująca ze względu na zawartość alkaloidów – leukoiny i galantaminy, których spożycie może wywoływać mdłości, wymioty, biegunkę oraz zaburzenia rytmu serca. Te same substancje w odpowiednich stężeniach mogą służyć człowiekowi, jako cenne leki. Galantamina służy do wyrobu leku, który stosowany jest w zwalczaniu otępienia starczego, w chorobie Alzheimera, u osób zdrowych może pomóc w poprawie pamięci. Ze względu na działanie kurczące na mięśnie, stosuje się ją w leczeniu pooperacyjnej atonii pęcherza moczowego i jelit a także w zatruciach kurrarą. Trwają również prace nad wykorzystaniem tych substancji do zwalczania wirusa HIV.

 

Śnieżyca wiosenna zwana również gładyszem zagrożona jest wyginięciem z powodu niszczenia nadrzecznych łęgów podczas regulacji koryt rzecznych a także z powodu masowego zrywania. W Polsce objęta została ochroną gatunkową. W ogrodach sadzimy ją w miejscach cienistych i półcienistych na glebach żyznych, jako grupy pod krzewami, drzewami a także w zestawieniu z innymi roślinami cebulowymi i bylinami. Na rabacie ładnie prezentuje się z ciemiernikami, cebulicami syberyjskimi, zawilcami i rannikami.

 

Śnieżnik (Chionodoxa Boiss.). Łacińska nazwa tej rośliny pochodzi od greckich słów chiono-śnieg i doxa- chwała. Jest rośliną cebulową należącą do rodziny szparagowatych. Tworzy duże łany drobnych, podobnych do gwiazdek kwiatów. Kwitnie od pierwszej dekady marca do połowy kwietnia. Rośliny te całkowicie zanikają po miesiącu od zakończeni kwitnienia.

 

Delikatne kwiatki zebrane są w grona, występują w ilości od jednego do kilku sztuk. Najpopularniejszy w naszych ogrodach jest śnieżnik lśniący o niebieskich kwiatach z wyraźnie jaśniejszym środkiem, odmiana Alba o białych kwiatach a także, Pink Giant o kwiatach różowych. W uprawie wymaga stanowisk słonecznych i półcienistych – w cieniu słabiej kwitnie. Gleby powinny być próchniczne, żyzne i wilgotne - szczególnie wiosną i jesienią. Przed posadzeniem śnieżników ziemię warto przekopać bez dodatku obornika, którego śnieżyce nie tolerują.

 

Cebulki wysadzamy we wrześniu w odległości od siebie, co 8-10 cm na głębokość 4-6 cm. Przed przymrozkami rośliny należy okryć grubą warstwą kory lub liści. W ogrodach i parkach śnieżnik stosujemy na rabaty, skalniaki a także w grupach szczególnie pod krzewami i drzewami liściastymi, gdyż zakwita on jeszcze przed rozwojem liści drzew i krzewów. Te swoiste kwitnące śnieżne kwiaty, jako pierwsze przyciągają owady do naszych ogrodów w poszukiwaniu, których nasze ogrody chętnie odwiedzają barwne, śpiewające ptaki.

Autor: Brak

Źródło: brak

Powiązane artykuły

Bocian powstał z Człowieka! odc. 1

Bocian powstał z Człowieka! odc. 1

05 październik 2010

Dawni mieszkańcy Europy wierzyli, że Bocian powstał z człowieka... A było to bardzo dawno temu, gdy gady, płazy, gryzonie i wszelkie owady rozmnożyły się tak bardzo, że zaczęły zagrażać innym zwierzętom i samym ludziom.

WIĘCEJ >
Zielonka

Zielonka

21 listopad 2012

Tym razem zapraszamy do lektury niezywkłej opowieści o świecie Zielonek widzianym oczami fotografa - Jacka Wierzejskiego

WIĘCEJ >
Jesienne owoce

Jesienne owoce

31 październik 2012

Krzewy i drzewa owoce jesienią mają wiele zalet, nie tylko dla nas, ale i dla całej przyrody.

WIĘCEJ >