Ptak też człowiek!

Piotr Chara

Zachowania społeczne ptaków – część I

Social commitment (ang. zaangażowanie społeczne). Ptaki bardzo dobrze znają to pojęcie – przynajmniej z praktycznego punktu widzenia. Jakie interakcje występują w świecie ptaków? Czy pomagają sobie wzajemnie, wspierają i dodają otuchy? A może odwrotnie – są nieprzyjazne i unikają siebie nawzajem jak ognia? Poprzez cykl artykułów postaramy się pokazać Wam, jak ptaki rozumieją a przede wszystkim praktykują powiedzenie „podaj mi pomocną dłoń” - w ich wypadku… skrzydło.

Gdybyście byli ptakami, to gdzie i z kim założylibyście gniazdo? My zdecydowanie wybralibyśmy sąsiedztwo Śmieszki. Ta najliczniejsza polska mewa jest prawdziwą złośnicą, która nie unika awantur – i nie chodzi tu jedynie o pojedynki pomiędzy ptakami w jednej kolonii. Gdy w jej okolicy pojawia się drapieżnik – Lis lub Wrona – Śmieszki wzbijają się i głośno skrzecząc, dziobiąc i bijąc skrzydłami, wspólnie starają się przepędzić niechcianego gościa. Wytrzymanie ataku ze strony kilkudziesięciu, a czasem i kilkuset wrzeszczących ptaków jest nie lada wyzwaniem. I choć nie „gotują” intruza, jak mają to w zwyczaju pszczoły (2 minuta filmiku), to są naprawdę skuteczne. Po długich próbach wielu napastników decyduje się odpuścić.

 

Z sąsiedztwa gwarnych i rezolutnych Śmieszek chętnie korzystają inne ptaki – mniejsze np. Rybitwy Białoczelne i Rzeczne, Piskliwce, Sieweczki Rzeczne i Obrożne; lub spokojniejsze, np. Mewa Siwa. Dlatego też Śmieszka nazywana jest „gatunkiem parasolowym” – z jej protekcji korzystają inne ptaki, a jej obecność przyczynia się do poprawy bezpieczeństwa.

 

Wrzask albo inaczej – ptasi mobbing,to nie tylko domena broniących jaj lub piskląt Śmieszek. Wspomniane wcześniej Wrony także stosują tę technikę. Ich główną ofiarą są ich rywale oraz nielubiani sąsiedzi, czyli z reguły ptaki szponiaste takie jak Bielik, Pustułka, Myszołów czy Puszczyk, ale oberwać po głowie może i kuzyn – Kruk. Zaobserwowanie przelatującego osobnika któregoś z wymienionych gatunków skutkuje poderwaniem się prawie wszystkich Wron w okolicy. I podobnie jak Śmieszki – wrzeszczą, biją skrzydłami, uderzają dziobem. Robią to oczywiście do skutku, czyli zdenerwowania intruza, przepłoszenia go i dania jasnego komunikatu – ”więcej tu nie zaglądaj!”

 

Obrona mniejszego i słabszego może czasem przybrać osobliwą formę. Bo czemu nie skorzystać z pomocy większego i silniejszego? Bociany Białe potrafią budować spektakularne gniazda mierzące ponad 1 metr wysokości i ważące do 250 kilogramów. Z ich uwitych już domostw często korzystają inne gatunki ptaków – Mazurki, Wróble, Pliszki Siwe, Szpaki. Oszczędzają w ten sposób czas i energię, a posiadanie sąsiada takich rozmiarów sprawnie chroni przed niechcianymi gośćmi. Krążą pogłoski, że sąsiadami Bocianów bywają także Kawki i… Pustułki.

 

Ciekawą, choć lepką i śmierdzącą, formę wspólnej obrony stosują Kwiczoły. Zdarza się, że ci dziarscy mieszkańcy miejskich parków lęgną się w koloniach liczących kilka, kilkanaście gniazd. Pojawienie się w okolicy Wrony czy Sroki wywołuje alarm i wprowadzenie w życie porzekadła piłkarskiego – „najlepszą obroną jest atak”. W tej sytuacji dorosłe Kwiczoły – w liczbie kilku, kilkunastu – nadlatują nad drapieżnika i rozpoczynają bombardowanie… kałomoczem. Ustrzelenie intruza może – dosłownie – sprowadzić go na ziemię. Trafienie kilkunastoma kupami może skutkować zlepieniem skrzydeł i uniemożliwić lot. Pozbycie się niespodzianki zajmuje z reguły znaczną część dnia, a pamiętliwe ptaki szybko nie zapomną zgotowanej im kanonady…

 

Czy oszustwo się opłaca? Czym jest Basic Bird Language? Czy ptaki współpracują tylko ze sobą? Na te pytania odpowiemy w drugiej części cyklu.

Autor: Paweł Pstrokoński

Źródło: Ptaki Polskie

Powiązane artykuły

Fundusze Norweskie i EOG w Polsce.

Fundusze Norweskie i EOG w Polsce.

10 październik 2014

Dziś przypada 10. rocznica funduszy norweskich i EOG w Polsce!

WIĘCEJ >
Zapytanie ofertowe nr pTAK!3/01/04/2015

Zapytanie ofertowe nr pTAK!3/01/04/2015

08 kwiecień 2015

Dotyczy: usługi przygotowania cateringu podczas wernisażu Wystawy Ptak też człowiek!

WIĘCEJ >
Zapraszamy na Dzień Dziecka w Sinfonia Varsovia

Zapraszamy na Dzień Dziecka w Sinfonia Varsovia

26 maj 2014

Wraz z Orkiestrą Sinfonia Varsovia i LAMALA zapraszamy dzieci i rodziców do niezwykłego świata przyrody i sztuki. 31 maja w godz. 11.00-17.00 w siedzibie Sinfonia Varsovia przy ul. Grochowskiej 272 w Warszawie wspólnie stworzymy Krainę Czarów wypełnioną obrazami, smakami, zapachami, dźwiękiem, ruchem i przede wszystkim ptakami.

WIĘCEJ >