Sowy

rys. Marek Adamik

Pójdźka

„pójdź, pójdź w dołek za kościołek”

Niewielka sowa, wielkości Kosa, z wielkimi jak gogle, żółtymi, jarzącymi się oczami. No chyba, że je akurat zmrużyła… Podobnie jak wiele innych sów, Pójdźka odzywa się dużo i na różne sposoby. Jak do tej pory zarejestrowano u niej co najmniej 40 różnych komunikatów. Ale nie oczekujmy od niej pohukiwania typowego dla jej niektórych, większych kuzynów. Zamiast tego, typowo dla sów, usłyszymy całą gamę mniej lub bardziej oryginalnych kwileń, gwizdów, skrzypień i okrzyków. (Warto podkreślić, że słowo „oryginalnych” występuje tutaj jako eufemizm.)

 

Pójdźka zamieszkuje kawał świata - od Północnej Afryki i europejskich wybrzeży Atlantyku na Zachodzie, aż po wybrzeża Pacyfiku na Wschodzie. Jej domem są tereny otwarte, które gwarantują dobrą widoczność i możliwość szybkiej ucieczki w razie zagrożenia. W końcu ostrożności nigdy nie za dużo. Szczególnie, gdy jest się małą sową, a w sąsiedztwie mieszkają np. Puszczyki… Pójdźki na wszelki wypadek wykształciły też z tyłu głowy charakterystyczny rysunek dający złudzenie patrzącej na nas sowy. (Spotykamy się z tym również, m.in., u Sowy Jarzębatej).

 

Pójdźki są przede wszystkim owadożerne. Sporą część ich diety mogą stanowić dżdżownice. Łowią też mniejsze płazy - czasami małe gryzonie i drobne ptaki – szczególnie zimą, gdy tradycyjny pokarm jest niedostępny. Swoich zdobyczy wypatrują z ulubionej czatowni. Gdy ptak namierzy ofiarę, charakterystycznie kiwa się to w przód, to w tył. Ocenia w ten sposób odległość i przygotowuje się do ataku.

 

W naszych warunkach Pójdźka najczęściej zakłada gniazda w dziuplach, w szczelinach murów lub w kamieniskach. Czasami sowy te zasiedlają ziemne nory. Być może jednak najbardziej niezwykłe jest to, że obserwowano Pójdźki zgodnie dzielące przestrzeń gniazdową z innymi ptakami – maleńkimi Strzyżykami, Pustułką, a nawet Płomykówką! Prawda, że Przyroda zaskakuje?

 

Na całym świecie i we wszystkich kulturach sowy tłumnie zaludniały (i zaludniają!) przyprawiające o gęsią skórkę legendy, wierzenia i przesądy. Również w tej kategorii sowy nie mają sobie równych! Najczęściej towarzyszą czarownicom, złym duchom i śmierci. W końcu one widzą i słyszą tam, gdzie nasze zmysły nie sięgają. Być może najgorsze jest to, że sowy nie boją się ciemności. Więcej - noc stała się ich żywiołem! A my, razem z innymi dziennymi zwierzętami, zawsze baliśmy się ciemności. Prawda jest taka, że w nocy, bez naszych cywilizacyjnych zabezpieczeń, wciąż jesteśmy kompletnie bezradni! Z drugiej strony zawsze wykazywaliśmy się niezwykłą fantazją tam, gdzie brakowało nam wiedzy i faktów. (W tej kwestii zresztą też niewiele się zmieniło…) I tak narodziła się niemal uniwersalna legenda o sowach - ptakach śmierci i złych mocy, którą w Europie dodatkowo wzmacniały wieki chrześcijaństwa. Jedynym sposobem na powstrzymanie złego było zabicie sowy.

 

Wcześniej, jeszcze w starożytnej Grecji, sowom przypisywano inną symbolikę. Bohaterką tamtych czasów była mała i skromna Pójdźka właśnie. Stała się herbowym ptakiem bogini Ateny oraz, tak jak jej patronka, symbolizowała wiedzę i mądrość. Jej wizerunkiem opatrywano m.in. oficjalne mierniki i monety. Współcześnie Pójdźka pojawiła się na greckiej monecie 1 euro. Do dzisiaj też zachowało się powiedzenie, że „nie wysyła się sów do Aten”. To taki odpowiednik naszego „wywożenia drewna do lasu”.

 

W średniowieczu całkowicie zapomniano o szlachetnej, greckiej symbolice sów. Do dzisiaj w niektórych miejscach Pójdźka (tak jak inne sowy) ma zwiastować śmierć i nieszczęścia. Jej polska nazwa wzięła się zresztą od zawołania, jakie miała krzyczeć pośród nocy: „pójdź, pójdź w dołek za kościołek”. Niektórzy wciąż wierzą, że jedynym sposobem, aby uniknąć strasznej klątwy jest zabicie Pójdźki! Może dlatego to już bardzo rzadki ptak. U nas tylko 500-1000 par - z tendencją spadkową.

 

 

Autor: Jacek Karczewski, fot. Rafał Bojanowski

Źródło: Ptaki Polskie

Powiązane artykuły

Żuraw Kłosowski

Żuraw Kłosowski

12 marzec 2013

Z wielka dumą mamy przyjemność zaprezentować pierwsze wydawnictwo sygnowane logiem Ptaków Polskich - najnowszy album Braci Kłosowskich, poświęcony tajemniczym i nieuchwytnym Żurawiom - "Żuraw Kłosowski".

WIĘCEJ >
Najpiękniejsze Polskie Drzewo

Najpiękniejsze Polskie Drzewo

27 lipiec 2015

Mamy zwycięzców konkursu!

WIĘCEJ >
Konkurs

Konkurs

19 listopad 2014

Stworzenie kreacji wizualnej do Kampanii Bądź na pTAK!

WIĘCEJ >