Dookoła świata

Fot. Mateusz Matysiak, www.mateuszmatysiak.pl

Gęsiówka (Gęś) Egipska

Najświętszy ptak starożytnych Egipcjan. Kolorowa jak kaczka, a żyje jak gęś: skubie trawę i łączy się w pary na całe życie. A może żyć długo – nawet 25 lat.

Para wspólnie buduje gniazdo i opiekuje się młodymi. Łączą ją silne więzi. I tu, w dużym uproszczeniu, większość podobieństw się kończy. Bo typowa dla gęsi zaborczość w relacjach partnerskich u Gęsi Egipskich osiąga stany ekstremalne. Ptaki te mają też wyjątkowo silne poczucie terytorializmu.

 

Gniazda najchętniej zakładają w wielkich dziuplach starych drzew. Gdy jednak takich nie znajdą – okap gęstej roślinności, tym bardziej wykrot lub jama w ziemi też się nadadzą. Najważniejsze, aby było niedaleko do wody. No i, aby inna para nie kręciła się w rewirze. W przeciwnym razie dochodzi do spektakularnych, podniebnych pojedynków.

 

Kontrasty na skrzydłach walczących ptaków są odważne jak one same - i zapewniają piękny widok przygodnej publiczności. Ale to nie jest walka dla efektów wizualnych. Każdy z przeciwników stara się dobrać do karku i piersi tego drugiego - szczypie, szarpie i kopie. Mogą być ofiary… Najczęściej walczą oni. Najczęściej one tę walkę sprowokowały. Teraz w wielkim podnieceniu dopingują głośnymi okrzykami.

 

Temperamentne Gęsi Egipskie znane są też z brawurowej obrony swoich gniazd i piskląt przed intruzami. Rekordzista ruszył kiedyś na… helikopter, który nadto zbliżył się do gniazda z wysiadującą samicą.

 

Gęsi Egipskie ostatnio coraz częściej zaglądają do Polski. Zanotowano już nawet pojedyncze przypadki lęgów. Bynajmniej nie przylatują z Egiptu - a z Niemiec. Tam od wielu już lat ptaki te żyją w stanie wolnym. Podobnie w Holandii, Belgii, Francji, Danii i w Anglii, gdzie zamieszkuje ich największa populacja – łącznie ok. 900 sztuk, a skąd gatunek ten zaczął kolonizować Europę.

 

Właściwie to zaczął… rekolonizować. Chociaż z zupełniej innej strony. Dzisiaj dużo mówi się o Gęsi Egipskiej w kontekście tzw. gatunków obcych. Tymczasem, gdy w latach trzydziestych XVIII wieku pierwsze Gęsi Egipskie zostały sprowadzone do hrabstwa Norfolk we wschodniej Anglii, w Europie być może wciąż jeszcze żyli ich ostatni dzicy współplemieńcy. Gęsi Egipskie jeszcze w czasach rzymskich najprawdopodobniej zamieszkiwały też cały basen Morza Śródziemnego. Do czasów nowożytnych utrzymały się w południowo-wschodniej Europie i w dolinie Dunaju, gdzie być może przetrwały najdłużej. W wyniku polowań i utraty siedlisk, ptaki w końcu zniknęły ze swojego dawnego, europejskiego zasięgu. W 1930 roku po raz ostatni założyły gniazdo na Bliskim Wschodzie – w Izraelu. Dzisiaj nawet w Egipcie są nieczęstym widokiem. Na szczęście, pomimo niewielkiej tendencji spadkowej, na południe od Sahary święte Gęsi Egipskie wciąż mają się dobrze.

 

Tymczasem, na przestrzeni ostatnich kilku dekad, nowa zachodnio-europejska populacja wykształciła nawet swoje szlaki migracyjne. Ptaki na zimę w większości lecą na Wyspy Brytyjskie oraz do Włoch, gdzie koncentrują się przy ujściu rzeki Pad.

 

Naukowo rzecz ujmując, Gęś Egipska nie jest gęsią. W polskiej nomenklaturze ornitologicznej ostatnio nazwano ją więc Gęsiówką. Razem z gęsiami i półgęsiami, kaczkami i półkaczkami oraz łabędziami - należy do wielogatunkowej rodziny kaczkowatych, znanej z bardzo mglistych relacji genetycznych. Wszystkie te ptaki, chociaż wyglądają i zachowują  się bardzo różnie, z genetycznego punktu widzenia są do siebie bardzo podobne. Co bardziej dziarskie kaczory i gąsiory czasem wykorzystują to podobieństwo i w ten oto sposób, wcale nie tak rzadko!, przychodzą na świat najbardziej zaskakujące kaczko-kaczki, gęsio-gęsi, a zdarzyły się nawet kaczko-gęsi. Jak zwykle dumne łabędzie - ograniczają się jedynie do opcji łabędzio-łabędzi. A i to wyjątkowo.

 

Natura najwyraźniej nie lubi się ograniczać. My zaś zostawmy dyskusje o systematyce genetykom i cieszmy się różnorodnością, urodą i mocnym charakterem wszystkich kaczek, gęsi i łabędzi – właściwych i niewłaściwych.

 

Bądźmy na pTAK!

 

Fotografie autorstwa Mateusza Matysiaka: www.mateuszmatysiak.pl

Autor: Jacek Karczewski

Źródło: Ptaki Polskie

Powiązane artykuły

Sztuka latania w Gołdapi

Sztuka latania w Gołdapi

27 listopad 2012

W ramach Szkoły na pTAK, kilka dni temu odbyły się kolejne warsztaty z serii „Sztuka latania”. Tym razem zawitaliśmy do Szkoły Podstawowej nr 2 w Gołdapi.

WIĘCEJ >
11-12 maja - Światowe Dni Ptaków Wędrownych

11-12 maja - Światowe Dni Ptaków Wędrownych

11 maj 2013

Już od wieków jesteśmy zafascynowani magicznymi wędrówkami ptaków. Z niedowierzaniem obserwujemy ciągnące nad nami klucze niestrudzonych podróżników.

WIĘCEJ >
Akcja Siemianówka akcją na pTAK!

Akcja Siemianówka akcją na pTAK!

30 sierpień 2012

Akcja Siemianówka to coroczne wydarzenie organizowane przez Koło Naukowe Biologów. Co roku od połowy lipca do końca października przyjeżdżają tu pasjonaci. Ornitolodzy, przyrodnicy, ale i Ci, którzy czują potrzebę pomocy w ochronie i badaniu p

WIĘCEJ >