Sowy

rys. Marek Adamik

Pójdźka

„pójdź, pójdź w dołek za kościołek”

Niewielka sowa, wielkości Kosa, z wielkimi jak gogle, żółtymi, jarzącymi się oczami. No chyba, że je akurat zmrużyła… Podobnie jak wiele innych sów, Pójdźka odzywa się dużo i na różne sposoby. Jak do tej pory zarejestrowano u niej co najmniej 40 różnych komunikatów. Ale nie oczekujmy od niej pohukiwania typowego dla jej niektórych, większych kuzynów. Zamiast tego, typowo dla sów, usłyszymy całą gamę mniej lub bardziej oryginalnych kwileń, gwizdów, skrzypień i okrzyków. (Warto podkreślić, że słowo „oryginalnych” występuje tutaj jako eufemizm.)

 

Pójdźka zamieszkuje kawał świata - od Północnej Afryki i europejskich wybrzeży Atlantyku na Zachodzie, aż po wybrzeża Pacyfiku na Wschodzie. Jej domem są tereny otwarte, które gwarantują dobrą widoczność i możliwość szybkiej ucieczki w razie zagrożenia. W końcu ostrożności nigdy nie za dużo. Szczególnie, gdy jest się małą sową, a w sąsiedztwie mieszkają np. Puszczyki… Pójdźki na wszelki wypadek wykształciły też z tyłu głowy charakterystyczny rysunek dający złudzenie patrzącej na nas sowy. (Spotykamy się z tym również, m.in., u Sowy Jarzębatej).

 

Pójdźki są przede wszystkim owadożerne. Sporą część ich diety mogą stanowić dżdżownice. Łowią też mniejsze płazy - czasami małe gryzonie i drobne ptaki – szczególnie zimą, gdy tradycyjny pokarm jest niedostępny. Swoich zdobyczy wypatrują z ulubionej czatowni. Gdy ptak namierzy ofiarę, charakterystycznie kiwa się to w przód, to w tył. Ocenia w ten sposób odległość i przygotowuje się do ataku.

 

W naszych warunkach Pójdźka najczęściej zakłada gniazda w dziuplach, w szczelinach murów lub w kamieniskach. Czasami sowy te zasiedlają ziemne nory. Być może jednak najbardziej niezwykłe jest to, że obserwowano Pójdźki zgodnie dzielące przestrzeń gniazdową z innymi ptakami – maleńkimi Strzyżykami, Pustułką, a nawet Płomykówką! Prawda, że Przyroda zaskakuje?

 

Na całym świecie i we wszystkich kulturach sowy tłumnie zaludniały (i zaludniają!) przyprawiające o gęsią skórkę legendy, wierzenia i przesądy. Również w tej kategorii sowy nie mają sobie równych! Najczęściej towarzyszą czarownicom, złym duchom i śmierci. W końcu one widzą i słyszą tam, gdzie nasze zmysły nie sięgają. Być może najgorsze jest to, że sowy nie boją się ciemności. Więcej - noc stała się ich żywiołem! A my, razem z innymi dziennymi zwierzętami, zawsze baliśmy się ciemności. Prawda jest taka, że w nocy, bez naszych cywilizacyjnych zabezpieczeń, wciąż jesteśmy kompletnie bezradni! Z drugiej strony zawsze wykazywaliśmy się niezwykłą fantazją tam, gdzie brakowało nam wiedzy i faktów. (W tej kwestii zresztą też niewiele się zmieniło…) I tak narodziła się niemal uniwersalna legenda o sowach - ptakach śmierci i złych mocy, którą w Europie dodatkowo wzmacniały wieki chrześcijaństwa. Jedynym sposobem na powstrzymanie złego było zabicie sowy.

 

Wcześniej, jeszcze w starożytnej Grecji, sowom przypisywano inną symbolikę. Bohaterką tamtych czasów była mała i skromna Pójdźka właśnie. Stała się herbowym ptakiem bogini Ateny oraz, tak jak jej patronka, symbolizowała wiedzę i mądrość. Jej wizerunkiem opatrywano m.in. oficjalne mierniki i monety. Współcześnie Pójdźka pojawiła się na greckiej monecie 1 euro. Do dzisiaj też zachowało się powiedzenie, że „nie wysyła się sów do Aten”. To taki odpowiednik naszego „wywożenia drewna do lasu”.

 

W średniowieczu całkowicie zapomniano o szlachetnej, greckiej symbolice sów. Do dzisiaj w niektórych miejscach Pójdźka (tak jak inne sowy) ma zwiastować śmierć i nieszczęścia. Jej polska nazwa wzięła się zresztą od zawołania, jakie miała krzyczeć pośród nocy: „pójdź, pójdź w dołek za kościołek”. Niektórzy wciąż wierzą, że jedynym sposobem, aby uniknąć strasznej klątwy jest zabicie Pójdźki! Może dlatego to już bardzo rzadki ptak. U nas tylko 500-1000 par - z tendencją spadkową.

 

 

Autor: Jacek Karczewski, fot. Rafał Bojanowski

Źródło: Ptaki Polskie

Powiązane artykuły

Najlepszy pomysł na czerwcowy weekend?

Najlepszy pomysł na czerwcowy weekend?

20 maj 2014

Z przyjemnością przekazujemy Wam Program Trzeciego Zlotu Klubu Ptaków Polskich!

WIĘCEJ >
Wróbel czy Mazurek czyli o akcji Szkoła na pTAK! w Białymstoku

Wróbel czy Mazurek czyli o akcji Szkoła na pTAK! w Białymstoku

18 czerwiec 2015

Dzięki działaniom naszych Liderów w Białymstoku i w Czarnej Białostockiej ruszyła ogólnopolska akcja edukacyjna Szkoła na pTAK!

WIĘCEJ >
Gołąb Grzywacz

Gołąb Grzywacz

28 maj 2013

Gołębia miejskiego zna każdy. To nasz codzienny towarzysz w trakcie drogi do szkoły, podczas spacerów i zabawy. Jednak nie każdy wie, iż w naszym kraju oprócz gołębi miejskich żyją również inne gołębie. Dziś chcemy opowiedzieć o najwięk

WIĘCEJ >