Atlas ptaków

Błotniak Stawowy

    Circus aeruginosus

Błotniak Stawowy patroluje teren z lotu, zachwycając sylwetką ze skrzydłami charakterystycznie uniesionymi na kształt szerokiego V. Jeśli dopisze nam szczęście i zobaczymy parę tych ptaków na niebie, być może będziemy świadkami niezwykłego pokazu ich akrobatycznych talentów.

Jak rozpoznać Błotniaka Stawowego?

Spośród czterech gatunków błotniaków, które możemy w Polsce zobaczyć, to błotniak stawowy (Circus aeruginosus) – o długich skrzydłach i stosunkowo masywnej sylwetce – możemy zaobserwować najczęściej. Gdy przyjrzymy się parze, z łatwością odróżnimy dużą, ciemniejszą samicę w gustownej karmelowej czapce i szaliczku od mniejszego samca o jasnym upierzeniu, z kreskowaną głową oraz rudawymi brzuchem i nogawicami. Młode swoim ciemnobrunatnym upierzeniem przypominają matkę.

Ten dostojny ptak lata nisko nad ziemią, często szybuje kołysany wiatrem, miękko poruszając skrzydłami. Niekiedy czujnie zawisa w powietrzu, wypatrując zdobyczy nad trzcinowiskiem, bagienną łąką, a w ostatnich latach także nad polami uprawnymi. W poszukiwaniu pokarmu pomaga mu doskonały słuch. W jadłospisie błotniaka dominują drobne gryzonie, zdarza się, że jego ofiarą padają również młode zające i ptaki. Nie pogardzi też płazami, gadami i rybami, czasem zaś zadowoli się większym owadem, a nawet padliną.

średni rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Jastrząb
sylwetka ptaka w locie podobna do Myszołów
jastrzębi dziób
brązowy kolor

Gdzie i kiedy obserwować Błotniaka Stawowego?

W Polsce od marca do końca października

Błotniaki to ptaki wędrowne występujące na terenie Europy, Azji i Afryki. W Polsce rezydują od marca do końca października, choć widuje się je także zimą. Są częścią krajobrazu nizin, mokradeł, dolin rzek, stawów rybnych i jezior, gdzie w gęstych trzcinach, szuwarach i turzycowiskach zakładają gniazda. Poza sezonem lęgowym żyją zwykle samotnie, choć gromadzą się na noclegowiskach.

W pary łączą się, gdy zew natury wzywa je na lęgowiska, zazwyczaj na przełomie marca i kwietnia. Gniazdują często w rozproszeniu, choć na terenach obfitujących w pożywienie są bardziej towarzyskie i zbierają się w większych skupiskach, chętnie w miejscach, gdzie przyszły na świat.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj bliżej Błotniaka Stawowego

Podczas wiosennych toków samce błotniaków, chcąc zyskać uznanie płci pięknej, kręcą w powietrzu beczki, korkociągi i pętle, przerywając ciszę charakterystycznym wysokim „ke ke ke”. Zwykle żyją w parach, choć zdarza się, że samiec wiąże się nawet z trzema partnerkami. Jego obowiązkiem jest dostarczenie pożywienia wysiadującym samicom. Przekazanie zdobyczy to widowiskowy spektakl, wymagający od partnerów niezwykłej podniebnej ekwilibrystyki. Samica zrywa się z gniazda do nadlatującego samca i odbiera zdobycz z jego szponów lub chwyta ją w powietrzu, wykonując w locie zwrot nogami do góry.

Błotniak Stawowy, fot. C.Korkosz
Błotniak Stawowy, fot. C.Korkosz

Najedzona musi sama radzić sobie z rodzicielskimi obowiązkami: wysiaduje 3–8 niebieskawych lub białych jaj przez około 33 dni. Pokryte białym puchem pisklęta potrafią latać po 6–7 tygodniach od wyklucia, ale przez kolejny miesiąc nadal pozostają pod opieką troskliwych rodziców. Dojrzałość płciową przedstawiciele tego gatunku osiągają w wieku 2–3 lat. Mogą żyć nawet 17 lat.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Błotniaka Stawowego?

Ciało około półmetrowej długości i skrzydła o rozpiętości mniej więcej 130 cm upodabniają Błotniaka do Myszołowa, choć ma od niego smuklejszą głowę, węższe skrzydła o równoległych krawędziach, charakterystycznie wygięte w locie, i dłuższy ogon.

Można go pomylić z innymi gatunkami polskich Błotniaków: Łąkowym (Circus pygargus) i Zbożowym (Circus cyaneus); w przeciwieństwie do nich nie ma jednak prążków na lotkach ani w ogonie.

Z kolei od Kani CzarnejRudej odróżnia Błotniaka brak wcięcia w ogonie.

Zdarza się, że niewprawne oko dostrzeże w błotniaku jastrzębia.

Taka pomyłka niejednokrotnie prowadziła do tępienia i odławiania tych ptaków, z obawy, że będą zagrożeniem dla domowego ptactwa. Błotniak jest jednak zbyt powolny, by mógł im zaszkodzić.

Status i populacja

W Polsce podlega ochronie gatunkowej i lokalnie jest gatunkiem średniolicznym.

Jak pomóc

Aby pomóc tym ptakom czuć się jak w domu, warto dbać o ich siedliska – szuwary przy zbiornikach wodnych, mokradła czy śródpolne oczka wodne. Intensyfikacja upraw i ujednolicanie wiejskiego krajobrazu, a zwłaszcza zasypywanie i osuszanie zbiorników wodnych, wykaszanie i wypalanie traw nieodwracalnie zmniejszają ich liczebność.

Niezbędna jest także walka z nielegalnym odstrzałem oraz wprowadzenie stref ciszy i ograniczenie turystyki wodnej w pobliżu lęgowisk tego gatunku.

Bibliografia

Attenborough D. Prywatne życie ptaków. Tłum. Kruszewiczowie A. i A. Wydawnictwo: Muza SA, 1999, s. 178

Hudec K. Przewodnik Ptaki. Tłum. Dudziński W. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1996, s. 232

Pióro M. Plamka Mazurka. Wydawnictwo: Marginesy, 2019, s. 375-377
Opracowanie zbiorowe Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski Atlas. Wydawnictwo: Fenix, 2015, s. 303

Svensson L. Ptaki. Przewodnik Collinsa. Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo:
Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2013, s. 376

http://wiersze.juniora.pl/brzechwa/brzechwa_p12.html ; dostęp: 23.09.2020
https://ogrod.ptakipolskie.pl/zieba/ ; dostęp: 21.09.2020
https://www.kzp.pl/index.php?artykul=kat-zn-2019-zn4954 ; dostęp: 23.09.2020

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Na mokradłach naprzemiennie spotykają się dwa światy - ląd i woda. Na ich styku rodzi się trzeci - bagienny. Tu nikogo nie dziwi, że bujna, ukwiecona latem łąka, na której pasą się krowy i konie wiosną będzie dnem płytkiego jeziora, które staje się domem dla ryb, żab, kolorowych kaczek i wielu, wielu innych ptaków i zwierząt. Jeśli rośnie tam las, na wiosenny spacer po nim najlepiej wybrać się… łódką. W tym niezwykłym świecie żyją niezwykłe zwierzęta i rośliny. Na ostatnich naszych mokradłach żyje więcej gatunków, niż w jakimkolwiek innym krajobrazie i tylko tropikalne lasy deszczowe mają większą różnorodność życia i gatunków. Ale i one, jak sama nazwa wskazuje, też mają mokradłowy charakter. Bagna są jak Arka Noego. Prawdziwy raj na Ziemi!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
przez patronite

Zostań patronem

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz