Atlas ptaków

Bogatka

    Parus major

Bogatka to największa, najbardziej rozpoznawalna i najliczniejsza z naszych Sikor w Polsce. Nieco mniejsza od Wróbla, ruchliwa i przedsiębiorcza. Najłatwiejsza do zaobserwowania zimą, kiedy chętnie odwiedza karmniki i szuka pożywienia w naszym sąsiedztwie.

Autorka: Ewa Sepełowska

Jak wygląda Bogatka?

Jak rozpoznać Bogatkę?

Podczas obserwacji Bogatek możemy zabawić się w grę „znajdź różnicę”, gdyż samiec i samica Sikory Bogatki mają niemal identyczne upierzenie i są zbliżonej wielkości. Wprawne oko to za mało – przyda się także lornetka, by wychwycić te niuanse.

Te pełne życia ptaki zadają szyku czy to w lesie, czy w karmniku. A to za sprawą czarnego, mocno zarysowanego krawatu, który biegnie przez środek intensywnie żółtej piersi i brzuszek – aż po sam ogon.

U samczyków jest on zwykle szerszy niż u samiczek. Eleganckim dodatkiem jest czarna – lśniąca u panów, a matowa u pań – czapeczka, która pięknie kontrastuje z białymi policzkami. Plecy i skrzydła są żółtozielone z niebieskimi dodatkami.

Młode są podobne do ptaków dorosłych, ale ich upierzenie jest dużo bledsze, a charakterystyczne kontrasty mniej wyraziste.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wróbel
sylwetka ptaka w locie podobna do Wróbel
krótki dziób
kolorowy kolor

Jak rozpoznać Bogatkę po głosie?

Bogatki odznaczają się wyjątkowo bogatym repertuarem głosowym. Rozpoznaje się nawet 240 wydawanych przez nie dźwięków. Dźwięczna, choć monotonna piosenka, która u nas jest jednym z pierwszych sygnałów wiosny, przypomina uparcie powtarzany sygnał karetki lub angielskie teacher, teacher.

Śpiewające ptaki często zmieniają podstawowy układ sylab, zawsze jednak cała zwrotka składa się z jednakowych sekwencji, a następujące po sobie zwrotki są podobne.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Bogatkę?

Bogatki to najliczniejsze i najbardziej rozpowszechnione z naszych Sikor. Ich populacja wynosi 1–3 mln par. Zamieszkują zróżnicowane tereny leśne i obszary zadrzewione, parki, ogrody, zieleń miejską i wiejską. Ich zagęszczenie w lasach liściastych wynosi około 1 pary na 1 ha, a w borach iglastych to 2–5 par na 1 ha. Bogatka zwykle nie grymasi przy wyborze domu, chętnie gnieździ się w budkach lęgowych, dziuplach i wszelkich zakamarkach przypominających dziuple. Nie pogardzi szczeliną w murze, żywopłotem czy skrzynką na listy. Nie wszystkie te lokalizacje są jednak dobre na wysiadywanie i wychowywanie młodych. Bywa i tak, że niektóre pary, nie mogąc znaleźć odpowiedniego miejsca na gniazda, nie zakładają rodziny.

Czy Sikora Bogatka odlatuje na zimę? Nie, ptaki zazwyczaj zostają z nami lub przenoszą się do cieplejszych regionów zachodniej Europy. Do Polski natomiast zalatują wtedy Bogatki z zimnego wschodu i północy. Sezon lęgowy trwa od końca kwietnia do początku lipca. Ptaki łączą się w pary w marcu. Wyprowadzają jeden, czasami dwa lęgi w roku. Jaja (zwykle 6–14) składają od kwietnia do początku lipca. Samica wysiaduje je 13–14 dni. Młode przebywają w gnieździe przez około 3 tygodnie. W szczytowym okresie rodzice przylatują do gniazda z pokarmem ponad 1000 razy dziennie.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj Bogatkę bliżej

Jak wygląda Bogatka?
Czym żywi się Czapla Siwa??

Bogatka to prawdziwa pogromczyni owadów we wszystkich stadiach ich rozwoju – od jaj przez larwy i poczwarki po postacie dorosłe. Nie pogardzi pająkami czy innymi bezkręgowcami. Jedna rodzina – mama, tata i często kilkanaścioro rodzeństwa – może zjeść w sezonie około 75 kg owadów, czyli blisko 3 mln sztuk. Bywa, że Sikorka w ciągu dnia zjada pokarm o takiej masie, ile sama waży (ok. 20–30 g), a jeszcze większą ilość mogą pochłaniać mocno podrośnięte pisklęta. Wyposażone w silny dziób Bogatki mogą nie tylko chwytać gąsienice, lecz także dobierać się do owadów ukrywających się pod korą, w próchnie lub w ziemi, a ponadto rozłupywać trudno dostępne owoce i nasiona. Zimą są jednymi z najczęstszych gości w karmnikach.

Czym karmić Sikorę Bogatkę? Ptak ten chętnie zjada ziarna słonecznika i inne rośliny oleiste, słoninę, a także owoce. Zdarza się, że w oczekiwaniu na wiosnę raczy się padliną większych zwierząt. (Jeśli chcemy pomagać Bogatkom zimą, warto poznać podstawowe zasady dokarmiania ptaków). Uwaga: głodne i zdesperowane Bogatki dobierają się do przesypiających zimę nietoperzy (np. karlików malutkich), a niektóre potrafią nawet zapolować na małego wróblaka. Z kolei wiosną bywają równie bezwzględne w rywalizacji o miejsca lęgowe, o które zresztą coraz trudniej. Ptaki, które decydują się na odlot, robią to we wrześniu i w październiku.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Bogatkę?

Do Bogatki podobna jest Sosnówka, która wygląda trochę jak przybrudzona Bogatka i nie ma czarnego pasa biegnącego przez środek piersi i brzucha; Sosnówka ma za to dużą białą plamę z tyłu głowy.

Sylwetka Czapli Purpurowej w locie

Bogatka w liczbach

Masa ciała1000–2100 g
Rozpiętość skrzydeł160–195 cm
Długość ciała85–100 cm
Liczebność (w Polsce)9000–10 000 tys. par, z tendencją spadkową
StatusNiezagrożona wymarciem, status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych

Jak pomóc Bogatce?

Nie ścinaj starych drzew w swoim ogrodzie. Jeśli już to zrobiłeś/łaś – szybko posadź nowe. Dziupli w nich tak szybko się nie doczekasz, ale za kilka lat takie drzewa mogą się stać dobrym łowiskiem dla Bogatki – i nie tylko. Wiosną koniecznie zamontuj budkę, zimą wystaw karmnik.

Bibliografia

Encyklopedia. Ptaki, Warszawa 2009.

Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru Śródziemnomorskiego, Warszawa 2012.

Bralczyk Jerzy, Zwierzyniec, Warszawa 2019.

Kossak Simona, Opowieści, Białystok 2017.

Kossak Simona, Opowieści z Dziedzinki, Białystok 2017.

Łubieński Stanisław, Dwanaście srok za ogon, Wołowiec 2016.

Pióro Marek, Plamka mazurka. Jak ptaki odmieniły moje życie, Warszawa 2019.

Pióro Marek, Kalendarz ptaków. Opowieści o ptasim życiu i zwyczajach na cały rok, Kielce 2019.

Sokołowski J., Ptaki Polski, Warszawa 1988.

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • 23 000 dolarów rocznie! Co najmniej tyle warte są różnorodne usługi jakie dostarczają nam zdrowe bagna w przeliczeniu na jeden tylko hektar!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
za darmo

Wspieraj

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz