Atlas ptaków

Płomykówka

    Tyto alba

Płomykówka to sowa, w której jeszcze nie tak dawno widziano wysłanniczkę złych mocy. Mimo to martwe ptaki umieszczano na drzwiach i bramach, aby chroniły przed ogniem i złem.

Jak rozpoznać Płomykówkę?

Smukłej budowy sowa wielkością zbliżona do Wrony. Samica nieznacznie większa od samca. Głowę Płomykówki zdobi charakterystyczna szlara w kształcie serca, służąca przede wszystkim do wyłapywania dźwięków z otoczenia, które następnie kierowane są do asymetrycznie rozmieszczonych uszu. Płomykówki to ptaki o jednym z największych naturalnych zasięgów, a ich ubarwienie w zależności od podgatunku zmienia się od płowo-białego do rudego, i to takie ciemne ptaki zamieszkują naszą część Europy (Tyto alba guttata). Dla wszystkich odmian barwnych charakterystyczne jest biało-szaro-czarne kropkowanie wierzchu głowy, skrzydeł i grzbietu, które sprawia czasami wrażenie, jakby ptak obsypany był dziesiątkami drobnych, połyskujących szkiełek lub perełek. Niektórzy widzą w nich coś na kształt małych ogników (płomyków) i wywodzą stąd polską nazwę gatunkową. Elegancji dodaje Płomykówkom atłasowo biały spód skrzydeł i stosunkowo długie nogi. O zmierzchu Płomykówka wygląda jak poruszająca się wolnym lotem zjawa.

średni rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Sowa
sylwetka ptaka w locie podobna do Myszołów
jastrzębi dziób
biały kolor

Jak rozpoznać Płomykówkę po głosie?

Głosy wydawane przez Płomykówkę mogą wprawić w osłupienie kogoś, kto usłyszy je po raz pierwszy, szczególnie, że najpewniej będzie to miało miejsce po zapadnięciu zmroku. Samiec odzywa się zachrypniętym, dość przerażającym krzykiem, powtarzanym z dużą częstotliwością. Oprócz tego wydaje mruczące, przytłumione i skrzeczące dźwięki oraz syczenie. Głos samicy jest podobny ale wyższy, donośniejszy i jeszcze bardziej przeraźliwy. Sowy te odzywają się z reguły tylko podczas okresu lęgowego. Pisklęta żebrzą hałaśliwie przeciągłym, charkotliwym chrapaniem.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Płomykówkę?

Płomykówka zasiedla nizinną część kraju, przy czym na północnym-wschodzie spotykana jest bardzo rzadko. Najprawdopodobniej wiąże się to z występującymi na tym obszarze mroźnymi zimami i nierzadko obfitymi opadami śniegu, które uniemożliwiają tym ptakom przetrwanie.

Płomykówka najchętniej zamieszkuje wieże kościelne, nieodwiedzane przez ludzi ruiny, zaciszne miejsca w gospodarskich zabudowaniach. W ostatnich latach zaczęto ją też widywać w miastach, gdzie stwierdzano jej obecność w stropach bloków, kominach wentylacyjnych, transformatorach i wieżach ciśnień. Wybiera miejsca sąsiadujące z możliwie dużymi, otwartymi terenami zielonymi, a na wsiach z polami, łąkami i pastwiskami, które są dla niej terenami łowieckimi.

Płomykówka zamieszkuje niemal całą Ziemię, z wyjątkiem Antarktyki, Arktyki i Australii (zamieszkujące tam Płomykówki uznano ostatecznie za niezależny gatunek, a nie podgatunek jak uważano wcześniej). W obrębie gatunku wyróżnić można wiele podgatunków, różniących się ubarwieniem i regionalnym przystosowaniem do zajmowanego obszaru.

Nasze Płomykówki są przeważnie osiadłym, choć zdarza się, że niektóre osobniki podejmują sezonowe wędrówki, a młode ptaki rozpraszają się na znaczne odległości w poszukiwaniu nowych terytoriów.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj bliżej Płomykówkę

Płomykówka w locie
Szlara Płomykówki

Płomykówki swoje kryjówki najczęściej opuszczają po zmroku. Ich miękkie, gęste upierzenie oraz grzebykowate ukształtowanie krawędzi lotek pozwalają na bezgłośne i bezwietrzne poruszanie się. Dzięki temu ptaki są w stanie usłyszeć najlżejsze dźwięki wydawane przez gryzonie i bezbłędnie namierzyć ofiarę. W ich menu oprócz gryzoni pojawiają się czasami drobne ptaki, płazy oraz nietoperze. Skład pokarmu można łatwo poznać analizując liczne wypluwki znajdujące się w miejscach, gdzie sowy przesiadują, lub w bezpośrednim sąsiedztwie gniazda. Płomykówka poluje z zasiadki lub aktywnie, przelatując nad swoimi rewirami łowieckimi. Ofiary chwyta szponami, a w razie potrzeby uśmierca dziobem.

Zaloty Płomykówek, to głównie uganianie się samca za samicą. Do tego loty tokowe połączone z “klaskaniem” skrzydłami. Scenom tym towarzyszą liczne okrzyki wydawane przez partnerów. Samiec szuka miejsc na lęgowisko i wybiera takie, które są trudno dostępne i mocno zaciemnione, gdzie ptaki czują się bezpiecznie. Płomykówki chętnie wykorzystują odpowiednio duże skrzynki lęgowe. Ostateczną decyzję o lokalizacji gniazda podejmuje samica. Na wyściółce z wypluwek składa w dwudniowych odstępach 4-8 białych jaj. Trwające około miesiąca wysiadywanie również jest jej obowiązkiem, a samiec w tym czasie zaopatruje ją w pokarm. Młode wykluwają się jedno po drugim, w kolejności złożenia jaj, przez co różnice w rozwoju piskląt z tego samego lęgu mogą być bardzo duże, a młodsze pisklęta często giną z braku pożywienia regularnie odbieranego im przez starsze rodzeństwo. Młode Płomykówki gniazdo opuszczają po około dwóch miesiącach od wyklucia, przy czym pozostają pod opieką rodziców przez kilka kolejnych tygodni. Dojrzałość płciową osiągają po roku. Liczba oraz wielkość lęgów zależą od sezonowej liczebności gryzoni, ich głównego pokarmu. W tzw. „mysim” roku niektóre pary wyprowadzają dwa lęgi w sezonie.

Galeria

Z jakim ptakiem można pomylić Płomykówkę?

Płomykówkę trudno pomylić z innym ptakiem, po zmierzchu jednak można ją wziąć za Puszczyka, a tym bardziej za Uszatkę, bo obydwa gatunki mają w locie podobne sylwetki i podobnie się poruszają. Warto wówczas pamiętać o jednolitym, białym spodzie skrzydeł Płomykówki (u Uszatki widoczne są ciemne pręgi na lotkach oraz czarne półksięże na „łokciach”), a przede wszystkim o charakterystycznej szlarze w kształcie serca.

Płomykówka w liczbach

Masa ciałasamce ok. 320 g, samice ok. 349 g
Rozpiętość skrzydełok. 85–93 cm
Długość ciałaok. 35 cm
Liczebność (w Polsce)około tysiąca par
Statusobjęta ścisłą ochroną gatunkową

Jak pomóc Płomykówce?

Największym zagrożeniem dla pięknych i bardzo już rzadkich Płomykówek są nieodpowiedzialnie prowadzone remonty, ocieplenia i różnego rodzaju uszczelnienia budynków, które pozbawiają ptaki nisz lęgowych lub schronienia. Zdarza się, że żywe młode zamurowywane są w gniazdach. Statystycznie być może jeszcze większym  problemem są używane w rolnictwie pestycydy, które trując gryzonie, pozbawiają ptaki pokarmu albo narażają je na śmierć w wyniku zatrucia. A przecież Płomykówki to  sprzymierzeńcy człowieka. Dbają o nasze plony i dobytek, dobierając się do skóry niszczącym je gryzoniom. W zamian potrzebują tylko dostępu do stodół, strychów i wież. Odpowiednio duże skrzynki lęgowe również rozwiązałyby wiele problemów mieszkaniowych. Pozwólmy im mieszkać obok nas.

Bibliografia

Pióro M., „Plamka mazurka. Jak ptaki odmieniły moje życie”, Wydawnictwo Marginesy 2019r., str. 247-250

Svensson L. „Ptaki. Przewodnik Collinsa”, Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2013, s. 230

Kruszewicz A. „Ptaki Polski” Tom 1, Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2018, s. 321-323

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Na mokradłach naprzemiennie spotykają się dwa światy - ląd i woda. Na ich styku rodzi się trzeci - bagienny. Tu nikogo nie dziwi, że bujna, ukwiecona latem łąka, na której pasą się krowy i konie wiosną będzie dnem płytkiego jeziora, które staje się domem dla ryb, żab, kolorowych kaczek i wielu, wielu innych ptaków i zwierząt. Jeśli rośnie tam las, na wiosenny spacer po nim najlepiej wybrać się… łódką. W tym niezwykłym świecie żyją niezwykłe zwierzęta i rośliny. Na ostatnich naszych mokradłach żyje więcej gatunków, niż w jakimkolwiek innym krajobrazie i tylko tropikalne lasy deszczowe mają większą różnorodność życia i gatunków. Ale i one, jak sama nazwa wskazuje, też mają mokradłowy charakter. Bagna są jak Arka Noego. Prawdziwy raj na Ziemi!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
przez patronite

Zostań patronem

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz