Atlas ptaków

Raniuszek

    Aegithalos caudatus

W locie wygląda jak mała, śnieżna kulka z ogonem.

Autorka: Elwira Wiśniewska

Jak wygląda Raniuszek?

Jak rozpoznać Raniuszka?

Raniuszek jest ptakiem bardzo małym. Ma wyjątkową budowę ciała – kulisty tułów i wyjątkowo długi, schodkowaty ogon. Tak długi ogon stanowi cenną pomoc podczas żerowania wśród cienkich gałązek, gdzie ważne jest utrzymanie równowagi. Głowa, pierś i brzuch białe z lekkim różowrudawym nalotem od spodu, który najmocniej zaznacza się na bokach ciała. Wierzch czarny z jaśniejszymi lotkami i brązoworudym siodełkiem na plecach. Ogon czarny, ale skrajne sterówki biało zakończone. Obie płcie ubarwione tak samo.

Głównym pożywieniem Raniuszka są owady, ich larwy, pająki i inne drobne bezkręgowce. Wydłubuje je z zakamarków kory lub zbiera z gałęzi i liści, np. mszyce. W przypadku pokarmów pochodzenia roślinnego, wybiera owoce i nasiona na tyle miękkie, by móc sobie z nimi poradzić. Ledwie widoczny, stożkowaty dziób raniuszka jest słaby i nie nadaje się do obróbki większego lub twardszego pokarmu.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wróbel
sylwetka ptaka w locie podobna do Wróbel
krótki dziób
biały kolor

Jak rozpoznać Raniuszka po głosie?

Raniuszek wydaje trzysylabowe, ostre „srih-srih-srih”, lekko wybuchowe trzeszczące „zerrr” lub cmokające „pt”.

Piosenka dość miękka, szczebiotliwa, rzadko słyszana.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Raniuszka?

Raniuszek zasiedla dojrzałe lasy liściaste i mieszane, także ich skraje. Czasami zagląda do starych sadów, większych parków lub śródpolnych zagajników. Zawsze w gałęziach drzew i wysokich krzewów, w bezpiecznej wysokości nad ziemią, trzymając się zwykle miejsc obfitych w pokarm.

Wiosną, gdy już nadejdą cieplejsze dni, ptaki przystępują do budowy gniazda. Często ukrywają je w rozwidleniu pnia, pod osłoną gęstych liści lub igliwia. To duża i skomplikowana konstrukcja w kształcie owalnej bryły z wejściem z boku, a jej budowa zajmuje ptakom kilka tygodni. Mistrzostwo kamuflażu! Możemy wielokrotnie przechodzić obok gniazda i wcale go nie zauważyć. Z zewnątrz przystrojone mchami, porostami oraz innymi elementami pozwalającymi wkomponować gniazdo w otoczenie w jakim się znajduje. Raniuszki tak je dobierają, aby były identyczne z tymi, które porastają pień drzewa lub gałęzie krzewów, otaczające gniazdo. To zapewnia niewidoczność.

W środku gniazda ptaki tworzą wyściółkę z drobnych piór. W ich poszukiwaniu ryzykują czasami życiem, zapuszczając się w miejsca, gdzie drapieżniki oczyszczają z piór i zjadają upolowane przez siebie ptaki. Kiedy gniazdo jest już gotowe, samica składa w nim zwykle około 10 jaj. Dzieje się to najczęściej w połowie kwietnia. Przez następne dwa tygodnie samica je wysiaduje je, podczas gdy samiec przynosi jej pokarm. Kolejne kilkanaście dni (15-20) stoją pod znakiem ogromnej pracy związanej z wykarmieniem tak licznej gromadki. Nic dziwnego, że rodzicom pomagają inne raniuszki – rodzina i sąsiedzi, którzy z różnych powodów nie doczekali się własnego potomstwa. Część par decyduje się na drugi lęg, w czerwcu.
Wówczas przy wychowaniu młodych pomagają dzieci z pierwszego lęgu.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj bliżej Raniuszka

Jak wygląda Raniuszek?
Jak wygląda Dzwoniec?

Jesienią raniuszki zbierają się w mniejszych lub większych grupach i do wiosny przemieszczają się po okolicy na niezbyt duże odległości. Wtedy też najłatwiej zaobserwować te urocze ptaszki. Nierzadko koczują w mieszanych stadkach z innymi drobnymi ptakami – najczęściej z sikorami. Razem łatwiej znaleźć pokarm, miejsce na nocleg, wypatrzeć drapieżnika (co wiele par oczu i uszu to nie jedna), a i prawdopodobieństwo bycia schwytanym przez któregoś spada, bo rozkłada się na wszystkich w grupie.

Zimą zmieniaj się też dieta Raniuszków, które latem zjadają prawie wyłącznie owady, za to teraz częściej sięgają po owoce i inny pokarm roślinny. Warto o nich pamiętać zaopatrując karmnik. Raniuszek przeważnie trzyma się wyższych pięter lasu i wiedzie skryty tryb życia. Szanse na jego zobaczenie rosną późną jesienią i zimą, kiedy to wyjątkowo zdarzają się stada liczące ponad 100 osobników – zwykle jednak kilkanaście lub dwadzieścia kilka.

Galeria

Z jakim ptakiem można pomylić Raniuszka?

Ptaszek nie do pomylenia z żadnym innym.

Raniuszek w liczbach

Masa ciała7-10 g
Rozpiętość skrzydełdo 20 cm
Długość ciała13-15 cm (w tym ogon 7-9)
Liczebność (w Polsce)30-80 tysięcy par
Statusdość rozpowszechniony gatunek lęgowy

Jak pomóc Ranisuzkowi?

Nie traktować jak egotycznego gościa i nie trzymać w klatkach w domach.

Bibliografia

Svensson L. Ptaki. Przewodnik Collinsa. Wydanie II zaktualizowane. Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2015, s. 346

Ptaki Polski. Andrzej G. Kruszewicz. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2006, s. 157-160

Detlef Singer. Ptaki Europy Środkowej. Tłum. Leszek Karnas. Wydawnictwo: Bauer-Weltbild Media Sp.z.o.o. Sp.k. 2009, s.319

Klaus Richarz. Anne Puchta. Ptaki. Przewodnik. Wydawictwo Muza SA, 2006, s. 332

https://www.ekologia.pl/wiedza/zwierzeta/raniuszek#systematyka

https://www.encyklopedialesna.pl/haslo/raniuszek/

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
przez patronite

Zostań patronem

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz