Atlas ptaków

Rudzik

    Erithacus rubecula

Samotnik zazdrośnie strzegący swojego rewiru,
gotowy nawet do walki na śmierć i życie.

Autorka: Joanna Lay

Jak wygląda Rudzik?

Jak rozpoznać Rudzika?

Ten niepozorny ptaszek wielkości Wróbla to zaradny, przedsiębiorczy i bardzo odważny indywidualista, który zdolny jest nawet zabić, byleby tylko obronić swoje terytorium. W pary łączy się jedynie na czas gniazdowania, ale związki te mają przede wszystkim praktyczny charakter. Spotkamy go w lasach, parkach oraz tradycyjnych ogrodach – coraz częściej także zimą.
Krępa, okrągła sylwetka, duża głowa i cienki, bardzo ruchliwy ogon, a przede wszystkim duża ruda plama na piersi kształtem przypominająca odwrócone serce i obwiedziona szeroką szarą lamówką to cechy rozpoznawcze tego słodko śpiewającego ptaszka. Z wierzchu Rudzik jest szarobrązowy, a jego wyraźne, duże i ciemne oczy zdradzają skłonność do nocnego trybu życia.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wróbel
sylwetka ptaka w locie podobna do Wróbel
krótki dziób
kolorowy kolor

Jak rozpoznać Rudzika po głosie?

.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Rudzika?

Rudziki najchętniej wybierają miejsca, w których kępy gęstych krzewów łączą się z przylegającym trawnikiem – idealnym miejscem do znalezienia pożywienia. Na swoje terytorium nie wpuszczają intruzów. Zwykle wystarczy zaśpiewać, żeby przypomnieć innym Rudzikom o obowiązujących zasadach. Ale niektórzy lekceważą ten kod i próbują wtargnąć na cudze terytorium. Wówczas w małym Rudziku budzi się lew… Jeśli krótki sparing nie rozstrzygnie problemu i żadna ze stron konfliktu nie ustąpi, może dojść nawet do walki na śmierć i życie. Rywale lub rywalki będą celowały w oczy i nogi. Jeśli i tym razem nikt nie ustąpi – skutek będzie fatalny, a na dziobie i pazurach zwycięzcy zobaczymy ślady krwi. Na szczęście nie wszystkie Rudziki stawiają wszystko na jedną kartę.
Jest to jeden z naszych najliczniejszych ptaków – każdej wiosny Rudziki decydują się na trudny związek, aby wychować kolejne pokolenie małych żołnierzy i żołnierek. W okresie lęgowym samiczki nie śpiewają. Z prostej przyczyny – śpiew w takiej sytuacji byłby bezmyślnością, jeśli wręcz nie samobójstwem. Tuż po odchowaniu potomstwa ptaki wracają na swoje terytorium, na którym skutecznie się „okopują”.
Śpiew Rudzika towarzyszy nam od wczesnej wiosny do lata, często także jesienią. Ze względu na ocieplenie klimatu rudziki, jak wiele innych ptaków, powoli zmieniają swoje przyzwyczajenia i obserwujemy je w naszych stronach również zimą. W słoneczną i bezśnieżną Wigilię nawet w miastach na wschodzie Polski można usłyszeć ich głos. Na zachodzie kraju ptaszki te zimują już regularnie. Ciekawe zachowanie rudzików zaobserwowano w Belgii. Migrują najczęściej te ptaki, którym nie udało się utrzymać swojego rewiru. Można by rzec, że postępują wedle zasady: „I tak nie mam tu nic do stracenia”. Ptaki pozostające na zimę mają z reguły większe szanse przeżycia. Jeśli jednak zima okaże się surowa, to powracającym osobnikom będzie łatwiej zdobyć nowe terytorium.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj Rudzika bliżej

Jak wygląda Rudzik?
Jak wygląda Dzwoniec?

Rudzik z reguły nie jest płochliwy, ale czujny i skryty. Raczej na nas spogląda, niż panicznie rzuca się do ucieczki. Jeśli się zaprzyjaźni i nabierze zaufania, potrafi towarzyszyć ogrodnikowi w jego pracach. Uwielbia przekopaną i zagrabioną ziemię, w której kryją się smakowite dżdżownice i pędraki. Poluje również na owady i inne żyjątka, a jesienią i zimą chętnie sięga po owoce jagodowe. Szuka jedzenia przeważnie w niskiej trawie lub pod rozkładającymi się na ziemi liśćmi.

Zimą możemy karmić Rudzika słonecznikiem. Idealnym miejscem są dla niego zarośla na obrzeżach lasów, parki czy ogrody. Najlepiej, gdy z zadrzewieniem sąsiaduje trawnik lub inna otwarta przestrzeń. Rudzik buduje gniazdo nisko nad ziemią – w półdziuplach, załomach, pod wykrotami.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Rudzika?

Rudzik należy do rodziny muchołówek i to właśnie z przedstawicielami tego gatunku najłatwiej go pomylić. Najbardziej podobny do Rudzika jest dorosły samiec Muchołówki Małej. Ma jednak mniej koloru rudego – barwna ruda plama nie sięga aż do oczu, a brzegi ogona są białe.

Rudzik w liczbach

Masa ciała15-25 g
Rozpiętość skrzydeł22 cm
Długość ciała12,5-14 cm
Liczebność (w Polsce)1 200 000 par
StatusNa Czerwonej liście ptaków Polski został sklasyfikowany jako gatunek najmniejszej troski (LC).

Jak pomóc Rudzikowi?

Jeśli chcesz, aby Rudzik zagościł w Twoim ogrodzie, stwórz mu warunki, jakich potrzebuje. Gęste i różnorodne krzewy oraz zadbany trawnik będą idealnym miejscem na rudzikowe terytorium. Możesz zbudować kilka zarośniętych kryjówek lub nawet zawiesić w ukryciu półotwartą budkę lęgową z przeznaczeniem na gniazdo. Nie wygrabiaj wszystkich liści – to pod nimi rudzik znajdzie najpożywniejsze kąski. W kilku miejscach w ogrodzie połóż martwe drewno lub chrust. Nie stosuj środków chemicznych do pielęgnacji trawnika, które dla tego małego ptaka mogłyby się okazać zabójcze.

Bibliografia

Svensson L., Ptaki. Przewodnik Collinsa, tłum. Graszka-Petrykowski D., Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2013, s. 366.

Kruszewicz A., Ptaki Polski, t. 1, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2018, s. 197–199

Heinrich B., Umysł kruka. Badania i przygody w świecie wilczych ptaków, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2018, s. 273–275, 346–347.

Marchowski D., Ptaki Polski, Wydawnictwo SBM, Warszawa 2018, s. 218.

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Na mokradłach naprzemiennie spotykają się dwa światy - ląd i woda. Na ich styku rodzi się trzeci - bagienny. Tu nikogo nie dziwi, że bujna, ukwiecona latem łąka, na której pasą się krowy i konie wiosną będzie dnem płytkiego jeziora, które staje się domem dla ryb, żab, kolorowych kaczek i wielu, wielu innych ptaków i zwierząt. Jeśli rośnie tam las, na wiosenny spacer po nim najlepiej wybrać się… łódką. W tym niezwykłym świecie żyją niezwykłe zwierzęta i rośliny. Na ostatnich naszych mokradłach żyje więcej gatunków, niż w jakimkolwiek innym krajobrazie i tylko tropikalne lasy deszczowe mają większą różnorodność życia i gatunków. Ale i one, jak sama nazwa wskazuje, też mają mokradłowy charakter. Bagna są jak Arka Noego. Prawdziwy raj na Ziemi!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Bycie na pTAK! to dostrzeganie piękna i darów Przyrody. To umiejętność czerpania z niej wiedzy, inspiracji, radości, spokoju ducha i komfortu. To nie zabijać dzikich zwierząt, nie niszczyć ich siedlisk, nie kaleczyć drzew i krajobrazu. zobacz więcej
  • Jestem na ptak
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
przez patronite

Zostań patronem

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz