Atlas ptaków

Sóweczka

    Glaucidium passerinum

Sóweczka to najmniejsza z sów występujących w Polsce i Europie. Mimo niewielkich rozmiarów i wyglądu przypominającego pluszową maskotkę, jest niezwykle sprawnym drapieżnikiem, przed którym drżą wszystkie małe ptaki, a czasami nawet te, które są od niej większe!

Autorka: Marzena Trynkus

Sóweczka

Jak rozpoznać Sóweczkę?

Sóweczka to ptak niewiele większy od wróbla. Ma krępą sylwetkę z małą, spłaszczoną głową i długim ogonem. Jej wierzchnie upierzenie jest brązowe, biało nakrapiane, a od strony brzusznej białe, poprzecinane pionowymi, brązowymi prążkami. Ten naturalny kamuflaż sprawia, że trudno jest ją zdemaskować, co przydaje się zwłaszcza podczas polowań. Ma słabo zaznaczoną szlarę. Żółty dziób i para żółtych, blisko osadzonych oczu, dodatkowo podkreślonych wyraźnymi brwiami, nadają Sóweczce srogi wyraz. Cechą charakterystyczną ptaka jest „fałszywa twarz” znajdująca się z tyłu głowy. Wzór, przypominający duże oczy, ma prawdopodobnie na celu zniechęcenie  drapieżników. Krótkie, opierzone nogi są prawie niewidoczne pod płaszczem piór okrywających ciało ptaka.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Sowa
sylwetka ptaka w locie podobna do Myszołów
jastrzębi dziób
biały kolor

Jak rozpoznać Sóweczkę po głosie?

Sóweczkę najczęściej można usłyszeć o zmierzchu i o świcie. W nocy odzywa się niezwykle rzadko. Głos terytorialny samca to jednostajny, wielokrotnie powtarzany krótki gwizd wydawany np. z czubka świerku. Samica wydaje bardzo wysokie piski, często ledwie słyszalne dla ludzkiego ucha. Obie płci posługują się także tzw. głosem zimowym, w którym dominują krótkie gwizdy o wznoszącej się melodii.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Sóweczkę?

W Europie, poza wyjątkami, takimi jak np. Puszcza Białowieska, spotykana jest praktycznie tylko w łańcuchach Alp i Karpat. Ponadto zamieszkuje całą tajgę od Skandynawii po Sachalin. Najchętniej zasiedla stare, świerkowe bory, pełne dziuplastych drzew. Zajęte przez nią lokum rozpoznaje się po leżących u podstawy drzewa piórach, puchu i wypluwkach, gdyż samica  systematycznie je czyści i wyrzuca wszelkie zbędne rzeczy. Jest ptakiem terytorialnym, który zawzięcie broni swojego rewiru. Nawet młode, przeganiane są już po około dwóch tygodniach od wyklucia.

Sóweczka jest gatunkiem osiadłym. Jedynie osobniki zamieszkałe na północy podejmują wędrówki, uciekając przed niesprzyjającymi warunkami. W Polsce spotykana jest głównie na Pogórzu w południowej i południowo-zachodniej części kraju, na północnym wschodzie oraz na Pomorzu.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj bliżej Sóweczkę

Jak wygląda Dzięcioł Średni?
Jak wygląda Dzwoniec?

W przeciwieństwie do większości innych gatunków, Sóweczka jest sową dzienną – przy czym najbardziej aktywna jest rano i w godzinach przedwieczornych. Bytuje głównie w koronach drzew, gdzie pozostaje praktycznie niewidoczna. Jest mało płochliwa, ale w pobliżu dziupli lęgowej może zaatakować intruza. Podekscytowana wykonuje nerwowe ruchy ogonem.

Chociaż, jak u większości sów, w jej menu dominują gryzonie, to często urozmaica dietę polując na ptaki. Szczególnie późną wiosną i latem, gdy dookoła pełno niedoświadczonych i nieporadnych, ledwo opierzonych młokosów. Nadmiar pokarmu gromadzi w spiżarniach. Zdarza się, że z dużą determinacją i zuchwałością atakuje i zabija większe od siebie ptaki, takie jak Śpiewaki, a nawet Dzięcioły Duże. Nic dziwnego zatem, że gdy zostanie zauważona, las natychmiast rozbrzmiewa ostrzegawczymi głosami. Jest to niezawodny sygnał, że ten mały drapieżnik pojawił się w okolicy.

Sóweczka to gatunek monogamiczny. Swoje toki rozpoczyna pod koniec zimy. Partnerzy początkowo nawołują się melodyjnym głosem, po czym samiec przechodzi do lotów godowych w bezpośrednim sąsiedztwie przyszłego gniazda. W tym celu wybierają dziuple umiejscowione dosyć wysoko nad ziemią, preferują te wykute przez mniejsze gatunki dzięciołów, gdyż przez większy otwór mogłaby wtargnąć kuna, jeden z głównych wrogów Sóweczki. Liczba jaj w lęgu zależy od obfitości pokarmu i wynosi 2 – 7 (średnio 4 – 5). Samica składa je w odstępach półtoradniowych, a następnie wysiaduje przez około miesiąc. Pisklęta wykluwają się jednocześnie. W czasie wysiadywania samiec dostarcza partnerce pokarm. Jeśli rozmiary dziupli na to pozwalają, samica gromadzi w niej zapasy na dni, gdy samcowi nie powiedzie się polowanie. Młode opuszczają dziuplę po około 4 – 5 tygodniach. Rodzice zajmują się nimi jeszcze przez około miesiąc, dostarczając pokarm. Po tym czasie potomstwo staje się całkowicie samodzielne. Dojrzałość płciową uzyskują kolejnej wiosny. Sóweczka wyprowadza jeden lęg w roku.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Sóweczkę?

Sóweczka, poza niewielkimi rozmiarami,  odznacza się bardzo charakterystycznym wyglądem i raczej trudno pomylić ją z jakąkolwiek inną sową. Zdarzało się jednak, że była mylona z Włochatką, od której jest jednak wyraźnie mniejsza. Od Włochatki odróżnia ją także mocno nakrapiana szata.

Jak wygląda Włochatka?

Zostaje jeszcze Syczek, który jest nieco większy od Sóweczki i posiada wyraźne „uszy”, jednak to niezwykle rzadko spotykany w Polsce gatunek zalatujący, który ponadto unika zwartych, cienistych drzewostanów.

Jak wygląda Syczek?

Sóweczka w liczbach

Masa ciała55-80g
Rozpiętość skrzydeł35-45cm
Długość ciałaok. 18cm
Liczebność (w Polsce)sporadycznie zalatuje w miesiącach zimowych
StatusObjęta ścisłą ochroną gatunkową

Jak pomóc Sóweczce?

Liczebność tego gatunku nie jest duża, głównie dlatego, że w wyniku intensywnej gospodarki leśnej brakuje dojrzałych drzewostanów, usuwa się też suche, dziuplaste drzewa i ptaki takie jak Sóweczki pozbawiane są siedlisk lęgowych, a także miejsc odpoczynku i schronienia. Brak dziupli można czasowo kompensować budkami lęgowymi, ale dla pełnego wsparcia i ochrony tego interesującego gatunku konieczna byłaby systemowa ochrona wiekowych borów i lasów.

Bibliografia

Svensson L. „Ptaki. Przewodnik Collinsa”, Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2013, s. 226

Kruszewicz A. „Ptaki Polski” Tom 1, Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2018, s. 336-337

Zbyryt A., Wajrak A. „Ptaki Puszczy Białowieskiej. Opowieści o mieszkańcach niezwykłego lasu”, Wydawnictwo Paśny Buriat, 2020, s.242-251

PM GIS (gios.gov.pl) dostęp 30.05.2021r.

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • 23 000 dolarów rocznie! Co najmniej tyle warte są różnorodne usługi jakie dostarczają nam zdrowe bagna w przeliczeniu na jeden tylko hektar!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
za darmo

Wspieraj

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz