Atlas ptaków

Zniczek

    Regulus ignicapilla

Naukowa nazwa tego ptaka pochodzi od łacińskich słów ignis – ogień i capillus – włosy, oznacza więc kogoś o płomiennych włosach. Widzianemu z bliska Zniczkowi charakteru dodaje coś, jakby złowieszcze spojrzenie, które w połączeniu z ognistym irokezem – i pomimo niewielkich rozmiarów – robi duże wrażenie.

Autorka: Marzena Trynkus

Jak wygląda Zniczek?

Jak rozpoznać Zniczka?

Zniczek to jeden z trzech najmniejszych ptaków Europy. Odznacza się krępą, zaokrągloną sylwetką, dużą głową i niewielkim dziobem. Wierzch ciała jest oliwkowozielony, spód brudnobiały. Na skrzydłach dwa jasne paski. Szyja z każdej strony ozdobiona jest złoto-żółtą plamą. Na głowie samczyka pomarańczowa „czapeczka”, z boków obramowana czarnymi paskami, łączącymi się z przodu. U samiczki czapeczka jest żółtawa. Przez oko przechodzi czarny pasek, a tuż nad nim szeroka, biała brew. Osobniki młodociane nie mają kolorowego rysunku na ciemieniu, ale dobrze widoczna jest jasna brew i szarawy pasek oczny.

Jest to ptak trudny do obserwacji, gdyż większość czasu spędza wysoko w koronach drzew. Jeśli w ogóle, najczęściej zobaczymy go jak w poszukiwaniu pożywienia zawisa na końcach najcieńszych gałązek, charakterystycznie trzepocząc skrzydłami. Przelatuje na niewielkie odległości, a jego lot jest szybki, falisty.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wróbel
sylwetka ptaka w locie podobna do Wróbel
krótki dziób
kolorowy kolor

Jak rozpoznać Zniczka po głosie?

Donośny, melodyjny śpiew samczyka składa się z powtórzeń jednej sylaby – zaczyna coraz wyżej i głośniej, a kończy krótkim trelem.
Usłyszeć go można przez cały rok, z wyjątkiem okresu pierzenia się.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Zniczka?

Zniczek zamieszkuje zachodnią, środkową i południową Europę, północno-zachodni skraj Afryki oraz wyspowo wokół Morza Czarnego. Najchętniej zasiedla lasy mieszane, ale spotykany jest też w iglastych, zwłaszcza z dużym udziałem świerka i jodły, widywany w parkach i ogrodach. Preferuje obrzeża drzewostanów. W Polsce zdecydowanie najliczniejszy jest w górach. Takiego zagęszczenia gatunku jak w Karpatach i Sudetach nie ma w pozostałych częściach kraju.

Na niżu występuje w znacznym rozproszeniu. Najrzadszy jest w centralnych, rolniczych regionach Polski. W północnej i wschodniej części zasięgu, w tym w Polsce, jest ptakiem wędrownym. Przebywa u nas od kwietnia do października, a na zimę leci do zachodniej i południowej Europy.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj Zniczka bliżej

Jak wygląda Zniczek?
Jak wygląda Zniczek?

Zniczek zjada owady, ich gąsienice, jaja i poczwarki, a także pajęczaki. Zimą w jego menu znajdą się też nasiona. Pożywienia szuka na wierzchniej stronie gałęzi drzew. Potrafi też chwytać zdobycz w charakterystycznym, trzepoczącym locie, zawisając w powietrzu wokół koniuszków gałęzi.

Do toków, podczas których samiec puszy piórka na głowie, przystępuje w maju. Przygotowaniem gniazda zajmuje się samiczka. Najchętniej buduje je w gęstwinie świerków, jałowców lub innych drzew i krzewów szpilkowych. Jest okrągłe, o grubych ścianach, i bardzo głębokie. Szczyt niecki zwęża się, stanowiąc zabezpieczenie dla jaj i piskląt, tak przed wychłodzeniem, jak przed wypadnięciem w razie silniejszych podmuchów wiatru. Cała konstrukcja składa się z mchu, pajęczyn, porostów i włókien roślinnych, a wyścielona jest piórami i włosiem. Podczas obfitych deszczy waga nasiąkniętego gniazda może wzrosnąć nawet kilkukrotnie, mimo to nie traci ono swoich doskonałych warunków termoizolacyjnych.

W tak przygotowanym lokum samica składa 7-10 delikatnie, rdzawo nakrapianych jaj, które wysiaduje około 13-15 dni. W tym czasie samiec przynosi jej pożywienie. Po wykluciu młode przebywają w gnieździe przez około dwa tygodnie i karmione są przez oboje rodziców. Po tym czasie rozpoczynają samodzielne życie, a rodzice przystępują do kolejnego lęgu. Zniczki to ptaki bardzo towarzyskie. Są do siebie przywiązane, w razie potrzeby ogrzewają się nawzajem, a młode długo pozostają w rewirach rodziców. Jesienią wszystkie Zniczki z okolicy łączą się w stadka i wspólnie koczują, często razem z sikorami.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Zniczka?

Zniczek jest bardzo podobny do Mysikrólika. Obydwa gatunki mają czarne paski ciągnące się z boków jaskrawej czapeczki, jednak u Mysikrólika paski te nie łączą się na czole, tak jak ma to miejsce u Zniczka. Cechami, które nieomylnie pomogą odróżnić Zniczka od jego kuzyna jest też czarny pasek ciągnący się przez oczy oraz wyrazista, szeroka, biała brew. Mysikrólik ich nie posiada.

Mysikrólik

Zniczek w liczbach

Masa ciała5-6 gramów (jeden z trzech najmniejszych ptaków na kontynencie)
Rozpiętość skrzydeł13–16 cm
Długość ciała9–10 cm
Liczebność (w Polsce)258 000 – 539 000 par lęgowych
StatusObjęty ścisłą ochroną gatunkową

Jak pomóc Zniczkowi?

Wpływ na liczebność Zniczka ma przede wszystkim jakość siedlisk. Gatunek ten słabo znosi zachodzące zmiany klimatyczne. Jednak przy obecnym stanie wiedzy nie wydaje się być zagrożony.

Działaniami, który mogłyby mu pomóc jest zachowanie odpowiednich siedlisk, przede wszystkim dojrzałych lasów i borów oraz wszelkiego rodzaju starodrzewi, choćby parkowych.

Bibliografia

Kruszewicz A. Ptaki Polski Tom 2, Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2018, s.119-120

Svensson L. Ptaki. Przewodnik Collinsa, Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2013, s. 336

https://www.medianauka.pl/zniczek dostęp 06.06.2021r.

http://monitoringptakow.gios.gov.pl/PM-GIS/ # dostęp 06.06.2021r.

http://www.e-zwierzyniec.pl/zwierze/zniczek/533/ dostęp 18.02.2022r.

https://www.lasy.gov.pl/pl/edukacja/blogi/skrzydlate-mysli/lesne-skrzaty dostęp 18.02.2022r.

https://encyklopedia.biolog.pl/index.php?haslo=Zniczek_zwyczajny dostęp 18.02.2022r.

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Symbolem naszego uroczyska jest Wodnik. Piękny, choć skryty i w sumie rzadko obserwowany. To ten w typie „łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć”. A głos ma charakterystyczny, donośny i lekko przerażający.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Jak chroni przyrodę stowarzyszenie Jestem na pTAK!?
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
za darmo

Wspieraj

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz