Atlas ptaków

Gajówka

    Sylvia borin

Gajówka dawniej zwana była Pokrzewką Ogrodową, choć u nas ogrodów raczej nie zamieszkuje. Prowadzi bardzo skryty tryb życia. Dużo czasu spędza w koronach drzew lub w gęstych krzewach i zaroślach, przez co trudno ją dostrzec. Swoją obecność zdradza jedynie głośnym i częstym śpiewem.

Autorka: Joanna Rost

Jak wygląda Gajówka?

Jak rozpoznać Gajówkę?

To niepozorny ptak o smukłej sylwetce, trochę mniejszy od Wróbla. Gatunek ten na pierwszy rzut oka pozbawiony jest cech szczególnych, gdy jednak spojrzymy z bliska, zauważymy coś więcej niż tylko szarego ptaszka. Wierzch Gajówki ma barwę szarobrunatną z delikatnym oliwkowym odcieniem. Brzuch i pierś są białawe, a boki płowobeżowe. Na tle całego ciała najbardziej wyróżniają się oczy – duże i czarne, otoczone jasną obwódką. Tuż nad nimi widnieją krótkie białe brwi. Czasami na bokach szyi występują szare plamki. Dziób jest krótki, stosunkowo silny, ogon krótki, a nogi szare i mocne. Brak dymorfizmu płciowego.

Wszystkie ptaki tego gatunku są do siebie podobne, niezależnie od płci, wieku czy pory roku. Gajówka lata bardzo szybko, ale tylko na krótkie dystanse.

mały rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wróbel
sylwetka ptaka w locie podobna do Wróbel
krótki dziób
szary kolor

Jak rozpoznać Gajówkę po głosie?

Głos tego ptaka przypomina nieco gdaczące, nosowe czek, czek, czek, czek, które znacząco przyspiesza w momencie zaniepokojenia. Piosenka Gajówki jest głośnia i melodyjna, złożona z długich, skocznych zwrotek. Głębokie, fletowe tonacje przeplatane są pozbawionymi wyraźniej melodii zgrzytami o zmiennej wysokości.

Głos niektórych ptaków jest nieco twardszy, bardzo podobny do głosu Jarzębatki.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Gajówkę?

Gajówka zamieszkuje wilgotne lasy liściaste i mieszane, polany, zagajniki oraz wszelkie zadrzewienia o gęstym podszyciu lub większe zakrzewienia. Tereny zajmowane przez ten gatunek zwykle znajdują się w pobliżu rzek i strumieni.

Czasami ptak ten bytuje w zarośniętych parkach, ogrodach czy na cmentarzach. Gajówka występuje na terenie całego kraju. Spotykana na obszarach lęgowych od maja do października. Czasami pierwsze ptaki widywane są już w kwietniu, a ostatnie zostają nawet do początku listopada.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj Gajówkę bliżej

Jak wygląda Gajówka?
Jak wygląda Gajówka?

Wędrowny ptak, który poza sezonem lęgowym najczęściej jest samotnikiem. Tylko wyjątkowo tworzy nieliczne grupy w miejscach obfitujących w pokarm. W lecie Gajówka żywi się głównie owadami i ich larwami oraz innymi bezkręgowcami. Swoją dietę zmienia w okresie jesiennym, kiedy to zjada dużo jagód i innych owoców. Pożywienia poszukuje wśród gęstych zarośli, i to właśnie stamtąd usłyszymy zwykle – dobrze ukrytą ¬– Gajówkę.

Ptaki te łączą się w pary na jeden sezon i w tym okresie samce są wierne swojej partnerce, choć zdarzają się wyjątki, i samiec zakłada – równocześnie lub kolejno po sobie – dwie rodziny. Przed rozpoczęciem sezonu lęgowego samczyk rozpoczyna budowę gniazda. Zazwyczaj robi ich kilka, samiczka spośród nich wybiera jedno i wspólnie je wykańczają. Sprawiające wrażenie niedbale wykonanego, często lekko prześwitujące gniazdo zbudowane jest z drobnych gałązek oraz suchych traw i roślin zielnych. Wyściółka składa się z delikatniejszych źdźbeł, korzonków i włosia. Całość jest dobrze ukryta w krzewie lub roślinności zielnej, najczęściej położona nisko nad ziemią.

Gajówki przeważnie wyprowadzają dwa lęgi w ciągu roku, wyjątkowo jeden. Samiczka składa 4–6 jaj, które wysiadują na zmianę oboje rodzice przez około 11–13 dni. Pisklęta opuszczają gniazdo po ok. 11 dniach od wyklucia się, a zdolność lotu uzyskują kilka dni później – przez cały ten czas są pod opieką obojga rodziców. Młode ptaki stają się samodzielne po kolejnych 2 tygodniach. Gajówki przystępują do lęgów po pierwszym roku życia.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Gajówkę?

Gajówka swoim wyglądem przypomina samiczkę Kapturki, w przeciwieństwie do niej nie ma jednak brązoworudej czepeczki. Można ją także pomylić z każdym innym ptakiem o oliwkowoszarym, gładkim upierzeniu.

Jak wygląda Kapturka?

Gajówka w liczbach

Masa ciała10-25 g
Rozpiętość skrzydeł18,5-23 cm
Długość ciała13-14 cm
Liczebność (w Polsce)374 000–512 000 tys. par
StatusGajówka objęty jest ścisłą ochroną gatunkową, sklasyfikowana jako gatunek najmniejszej troski (LC)

Jak pomóc Gajówce?

Gajówka podlega ścisłej ochronie. Kluczowe jest zachowanie jej siedlisk – zaprzestanie usuwania krzewów z parków, lasów i zadrzewień, ochrona łęgów, a także śródpolnych zagajników oraz ziołorośli.

A na to wielu z nas ma wpływ. Idąc na spacer do lasu, nie wyrzucajmy śmieci i przy okazji pozbierajmy te, które już tam są – pomoże to ptakom oraz innym zwierzętom.

Bibliografia

Hudec K., Przewodnik Ptaki, tłum. Dudziński W., Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 1996.

Kruszewicz A.G., Ptaki w Polsce. Ptaki lęgowe i przelotne, goście zimowi. Spotkania z przyrodą, Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2008.

Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski Atlas, oprac. zbiorowe, Fenix, Bełchatów 2015.

Sokołowski J., Ptaki Polski. Atlas, WSiP, Warszawa 1988.

Svensson L., Ptaki. Przewodnik Collinsa, tłum. Graszka-Petrykowski D., Oficyna Wydawnicza MULTICO, Warszawa 2013.

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Na mokradłach naprzemiennie spotykają się dwa światy - ląd i woda. Na ich styku rodzi się trzeci - bagienny. Tu nikogo nie dziwi, że bujna, ukwiecona latem łąka, na której pasą się krowy i konie wiosną będzie dnem płytkiego jeziora, które staje się domem dla ryb, żab, kolorowych kaczek i wielu, wielu innych ptaków i zwierząt. Jeśli rośnie tam las, na wiosenny spacer po nim najlepiej wybrać się… łódką. W tym niezwykłym świecie żyją niezwykłe zwierzęta i rośliny. Na ostatnich naszych mokradłach żyje więcej gatunków, niż w jakimkolwiek innym krajobrazie i tylko tropikalne lasy deszczowe mają większą różnorodność życia i gatunków. Ale i one, jak sama nazwa wskazuje, też mają mokradłowy charakter. Bagna są jak Arka Noego. Prawdziwy raj na Ziemi!
Zobacz inne formy wsparcia
  • Bagna są dobre!
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Bycie na pTAK! to dostrzeganie piękna i darów Przyrody. To umiejętność czerpania z niej wiedzy, inspiracji, radości, spokoju ducha i komfortu. To nie zabijać dzikich zwierząt, nie niszczyć ich siedlisk, nie kaleczyć drzew i krajobrazu. zobacz więcej
  • Jestem na ptak
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
przez patronite

Zostań patronem

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz