Atlas ptaków

Kraska

    Coracias garrulus

Spotkać w Polsce niezwykle rzadką i ginącą Kraskę nie jest łatwo, ale kiedy już ją zobaczymy, to dalsza obserwacja w terenie nie sprawi nam większej trudności. Kraska wyróżnia się nie tylko spektakularnym ubarwieniem, ale także zwyczajem przesiadywania na wierzchołkach drzew, słupkach ogrodzeniowych czy napowietrznych przewodach energetycznych, skąd wypatruje zdobyczy.

Autorka: Joanna Rost
Głos ptaka: Jarek Matusiak, xeno-canto

źródło: Canva

Jak rozpoznać Kraskę?

Średniej wielkości ptak, rozmiarem zbliżonym do Kawki lub Sójki. Kraksa posiada charakterystyczne barwy, w których dominują różne odcienie błękitów i granatów. Na niebieskim tle wyróżnia się rudawobrązowa peleryna na grzbiecie i barkówkach. Skrzydła są z wierzchu niebieskie, z granatowoszfirową górną krawędzią i grafitowoczarnymi lotkami.

Od spodu upierzenie jest bledsze, bardziej szaroniebieskie, lotki mają odcień szafirowy. Na niebieskim ogonie widoczna jest jasnobłękitna przepaska z czarnymi plamami na skrajnych sterówkach. Kuper jest ciemnogranatowy, a oczy i mocny dziób są w kolorze czarnym. U Krasek nie występuje dymorfizm płciowy, natomiast młode ptaki są mniej jaskrawe – pierś mają brązowawą, a całe upierzenie jest jaśniejsze, jakby matowe. Kraska przemieszcza się lotem prostym, wolno uderzając skrzydłami, w lotach godowych wykonuje zaś skomplikowane akrobacje powietrzne, mieniąc się w słońcu błękitem, turkusami i szafirem.

W kilku słowach ale bardzo trafnie Kraskę opisał w swoim wierszu ks. Jan Twardowski:
„Tak wymalować kraskę / dać jej skrzydła niebieskie / ogon prawie czarny /grzbiet jak cynamon brązowy / tylko Bogu samemu przyszło to do głowy.”

średni rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Wrona
sylwetka ptaka w locie podobna do Wrona
wroni dziób
kolorowy kolor

Jak rozpoznać Kraskę po głosie?

Kiedy się zdenerwuje jej ochrypły głos brzmi jak sprzeczka Kawek lub Gawronów powtarzana w kilku seriach reehr-eehr-eehr-ehhr. Samce zaznaczają swoje terytoria wykonując liczne pokazy akrobatyczne i odzywają się przy tym dość twardym kraczącym rak-ak.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Kraskę?

Kraska preferuje tereny o suchym i ciepłym klimacie, z tradycyjną mozaiką użytków rolnych. Na swoje siedliska wybiera skraje dojrzałych, dziuplastych lasów, śródpolne, prześwietlone zadrzewienia oraz zagajniki. Poluje w pobliżu otwartych pól, łąk i pastwisk. Do Polski Kraski przylatują późną wiosną, na przełomie kwietnia i maja.

Obecnie skrajnie nieliczne, występują tylko na Kurpiach, a pojedyncze pary Krasek osiedlają się także na Podkarpaciu, Podlasiu, Mazowszu i Mazurach. Na swoje zimowiska do Afryki odlatują w sierpniu i wrześniu.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj Kraskę bliżej

źródło: Canva
Czym żywi się Czapla Siwa??

Kraska żywi się głównie dużymi owadami, chrząszczami i pasikonikami. Swoją dietę urozmaica także o ślimaki, żaby, jaszczurki, małe zaskrońce, czy drobne gryzonie. Swojej ofiary wypatruje z zasiadki. Zdobycz chwyta w locie lub podnosi z ziemi. Niestrawione resztki pokarmu zwraca w postaci wypluwek, w momencie zagrożenia może nagle, zwymiotować odstraszając w ten sposób drapieżnika. Nie jest zbyt płochliwa, chętnie odpoczywa w widocznych miejscach.

W sezonie lęgowego pary Krasek zajmują oddzielne rewiry, osiedlając się w dziuplach, najchętniej po Dzięciole Czarnym lub Zielonym. W przypadku gdy brakuje naturalnych miejsc gniazdowania chętnie skorzystają ze skrzynek lęgowych, w ostateczności będą to szczeliny skalne lub szczeliny murów. Kraski dojrzałość płciową osiągają w wieku 2 lat i wyprowadzają jeden lęg w ciągu roku. Samica składa 4-5 jaj, przeważnie w dwudniowych odstępach, i wysiaduje je około 18 dni. Samiec w tym czasie dostarcza partnerce pokarm, a kiedy ona musi rozprostować skrzydła, on czasami zajmuje się wysiadywaniem. Pisklęta wykluwają się asynchronicznie, są nagie i ślepe. Domagając się jedzenia wydają głośne i płaczliwe dźwięki. Młode pozostają w gnieździe przez około 4 tygodnie. Kiedy opuszczają dziuple i uczą się latać rodzice nadal się nimi opiekują.

Samodzielność osiągają po kolejnych 3 tygodniach. Kraski są samotnikami, ale podczas odlotu na zimowiska często tworzą małe stada. Przywiązane do swojego terytorium, co roku zajmują te same dziuple, jeśli oczywiście nie zostały już wcześniej zajęte, mają także swoje ulubione miejsca odpoczynku i czatownie.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Kraskę?

Ze względu na egzotyczny wygląd Kraski trudno pomylić z jakimkolwiek innym ptakiem, jednak z dużego dystansu oraz w kiepskim świetle możemy wziąć ją za Sójkę, Kawkę czy Wronę.

Na zdjęciu: Sójka.

Sylwetka Czapli Purpurowej w locie

Kraska w liczbach

Masa ciała110-190 gramów
Rozpiętość skrzydeł66-72 cm
Długość ciała29-32 cm
Liczebność (w Polsce)W latach 2013-2018 liczebność Kraski szacowano na 14-34* par, z ciągłą tendencją spadkową.
Statusskrajnie nieliczny, gatunek zagrożony wyginięciem.

Jak pomóc Krasce?

Spadek populacji Kraski na terenie naszego kraju spowodowany jest głębokimi zmianami w rolnictwie. Przejście ze zróżnicowanych upraw na przemysłowe, wielkoobszarowe monokultury, wysokie użycie środków chemicznej oraz wycinanie śródpolnych zadrzewień oraz  dojrzałych, dziuplastych drzew pozbawia Kraskę pożywienia oraz miejsc gniazdowania. Ptaki te często też padają ofiarą myśliwych i kłusowników podczas dorocznych wędrówek. Aby ochronić Kraskę przed wyginięciem pozostawmy dla niej dziuplaste drzewa, śródpolne miedze oraz tzw. nieużytki. W przypadku gdy brakuje naturalnych miejsc lęgowych wywieśmy skrzynki oraz zrezygnujmy z wszelkich trucizn rolniczych i ogrodniczych.

Bibliografia

Hudec K. Przewodnik Ptaki. Tłum. Dudziński W. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 1996.

Kruszewicz A.G. Ptaki w Polsce. Ptaki lęgowe i przelotne, goście zimowi. Spotkania z przyrodą. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2008.

Opracowanie zbiorowe Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski Atlas. Wydawnictwo: Fenix, 2015.

Pióro M. Plamka Mazurka. Wydawnictwo: Marginesy, 2019.

Sokołowski J. Ptaki Polski Atlas Wydawnictwo: WSiP, 1988.

Svensson L. Ptaki. Przewodnik Collinsa. Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, 2013.

http://wystawa.jestemnaptak.pl/kraska-european-roller-icoracias-garrulusi.html ; dostęp: 09.11.2020

*Źródło: MKR

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Symbolem naszego uroczyska jest Wodnik. Piękny, choć skryty i w sumie rzadko obserwowany. To ten w typie „łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć”. A głos ma charakterystyczny, donośny i lekko przerażający.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Jak chroni przyrodę stowarzyszenie Jestem na pTAK!?
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
za darmo

Wspieraj

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz