Atlas ptaków

Uszatka

    Asio otus

Drugi po Puszczyku najliczniejszy gatunek sowy w Polsce, kiedyś nazywana Sową Uszatą. Otus w nazwie łacińskiej oznacza ucho.

Autorka: Agata Maciołek

Jak wygląda Uszatka?

Jak rozpoznać Uszatkę?

Smukła sowa średniej wielkości, trochę  mniejsza od Puszczyka, a większa od Gołębia Miejskiego. Cechą charakterystyczną tego gatunku są długie „uszy” utworzone z ruchomych kępek piór, które znakomicie widoczne są podczas toków, a także gdy ptak jest zaniepokojony lub przybiera wyprostowaną pozę maskującą. W locie „uszy” są niewidoczne. Co istotne, te pierzaste ozdoby nie mają nic wspólnego ze słuchem, a właściwe otwory uszne umieszczone są po bokach głowy i ukryte pod piórami na skraju szlary. Podczas spoczynku uszatka sprawia wrażenie napuszonej, a zaniepokojona stara się upodobnić do gałęzi i konarów wśród których siedzi – wyciąga ciało, stawia „uszy” i przymyka oczy.

Upierzenie Uszatki jest mniej lub bardziej szaro-rdzawobrązowe, z kontrastującymi ciemnymi plamkami oraz   kreskami w kształcie strzałek, które najlepiej widoczne są na piersi i na brzuchu. Oczy pomarańczowożółte, określane czasem jako ognistopomarańczowe. Szlara pomarańczowobrązowa przechodząca w szarobeżową. Skrzydła długie i wąskie.

Lot jest zazwyczaj dość wolny i chwiejny, a wiosłujące uderzenia skrzydeł przeplatane są krótkimi ślizgami i szybowaniem. Obie płcie ubarwione są tak samo, przy czym samice zwykle są większe, mają ciemniejszy i gęściej kreskowany spód, znacznie ciemniejsza jest też ich szlara.

średni rozmiar
sylwetka ptaka podobna do Sowa
sylwetka ptaka w locie podobna do Myszołów
jastrzębi dziób
brązowy kolor

Jak rozpoznać Uszatkę po głosie?

Dorosłe osobniki są raczej milczące. W okresie godowym usłyszeć możemy ciche i powolne ‘hu’ oraz  charakterystyczne klaskanie skrzydłami przy okazji powietrznych popisów samców. Niepokojona Uszatka ostrzega ochrypłym, nosowym „łrak! łrak-łrak!”, a przy gnieździe krzyczy głosem, podobnym do płaczu dziecka. Młode żebrzą przeciągłym, wysokim zawodzeniem „pii-eh”, słyszalnym z odległości ponad kilometra!

Gdzie i kiedy można zobaczyć Uszatkę?

Zamieszkuje niemal całą Europę (z wyjątkiem północnej Skandynawii) oraz umiarkowane regiony Azji i Ameryki Północnej.

W Polsce Uszatkę można spotkać przede wszystkim na skrajach lasów i w śródpolnych zadrzewieniach. Zasiedla też większe parki, cmentarze, śródpolne lub wiejskie aleje. Jako jedyny z krajowych gatunków sów w okresie migracji i zimowisk zbija się w niewielkie stadka, które w ciągu dnia przesiadują na swoich ulubionych drzewach, a które można spotkać nawet w miastach.

Sowy te po raz pierwszy przystępują do rozrodu gdy mają rok. Ponieważ same nie budują gniazd, wykorzystują w tym celu opuszczone gniazda innych ptaków (przede wszystkim wron i srok), najchętniej położone wysoko na sosnach, świerkach lub w gąszczu innych, dobrze kryjących drzew.  Samica składa od 4 do 7 białych jaj w odstępach 1 – 2 dni. Po około 4 tygodniach wysiadywania wykluwają się pisklęta. Ponieważ młode klują się zgodnie z kolejnością składania jaj, różnią się wiekiem, a co za tym idzie również rozmiarami. Jeśli jest wystarczająco dużo pożywienia istnieje szansa na przeżycie wszystkich piskląt, w przeciwnym razie przetrwają tylko najstarsze. Młode opuszczają gniazdo po około trzech tygodniach, jednak zdolność latania uzyskują dopiero po dwóch kolejnych tygodniach. Do tego czasu przesiadują w gałęziach pobliskich drzew. To dla nich bardzo niebezpieczny etap życia.

Najstarsza Uszatka o jakiej wiemy dożyła  27 lat i 9 miesięcy, większość jednak przeżywa w najlepszym razie kilka lat, a śmiertelność ptaków w pierwszym roku życia często przekracza 80%.

Miejsce występowania lub obserwacji

Poznaj bliżej Uszatkę

Jak wygląda Dzięcioł Średni?
Jak wygląda Dzwoniec?

W przeciwieństwie do większości innych gatunków, Sóweczka jest sową dzienną – przy czym najbardziej aktywna jest rano i w godzinach przedwieczornych. Bytuje głównie w koronach drzew, gdzie pozostaje praktycznie niewidoczna. Jest mało płochliwa, ale w pobliżu dziupli lęgowej może zaatakować intruza. Podekscytowana wykonuje nerwowe ruchy ogonem.

Chociaż, jak u większości sów, w jej menu dominują gryzonie, to często urozmaica dietę polując na ptaki. Szczególnie późną wiosną i latem, gdy dookoła pełno niedoświadczonych i nieporadnych, ledwo opierzonych młokosów. Nadmiar pokarmu gromadzi w spiżarniach. Zdarza się, że z dużą determinacją i zuchwałością atakuje i zabija większe od siebie ptaki, takie jak Śpiewaki, a nawet Dzięcioły Duże.

Uszatka jest aktywna przede wszystkim o zmierzchu i nocą. W ciągu dnia siedzi ukryta wśród gałęzi, a ubarwienie i wyciągnięta poza pozwalają jej upodobnić się do konarów drzew. Pożywienie stanowią prawie wyłącznie drobne gryzonie – przede wszystkim norniki, ale nie gardzi myszami, czy szczurami. Czasami łowi małe ptaki, a także żaby, jaszczurki, duże owady. Poluje na otwartych lub półotwartych terenach – przede wszystkim z lotu, czasami też z zasiadki. Mniejsza zdobycz jest połykana od razu i w całości.

Galeria

Z kim łatwo pomylić Uszatkę?

Uszatka podobna jest do Sowy Błotnej, która jednak jest większa, w jaśniejszej tonacji, bez widocznych uszu, za to z charakterystycznymi, jaskrawożółtymi oczami. Jest przy tym dzienna oraz niezwykle u nas rzadka i jeśli w ogóle, zobaczymy ją w otwartym krajobrazie torfowisk, podmokłych łąk, czasami wrzosowisk i pól.

Jak wygląda Włochatka?

Uszatka w liczbach

Masa ciałasamce:  0,22 – 0,30 kg, samice:0,25 – 0,42 kg
Rozpiętość skrzydeł85 – 100 cm
Długość ciała34 – 35 cm
Liczebność (w Polsce)8-25 tysięcy par lęgowych
Statusnieliczny ptak lęgowy, chroniona

Jak pomóc Uszatce?

Pozostawiając śródpolne zagajniki i zadrzewienia oraz ograniczając użycie pestycydów. Pamiętajmy też, aby nie zabierać „znalezionych” młodych sów, które zanim nauczą się latać przesiadują na gałęziach drzew – często nisko  nad ziemią, ale zdarza się, że i na niej. Takie ptaki nadal są pod opieką rodziców i powinniśmy je im zostawić. Jeśli jednak mamy pewność, że napotkanej małej sowie przytrafiło się nieszczęście, jest ranna lub straciła rodziców, oddajmy ją jak najszybciej do specjalistycznego ośrodka. Karmione przez niewprawnego opiekuna mięsem wołowym lub drobiowym ptaki wymagają potem kilkumiesięcznej rehabilitacji z powodu odwapnienia kości i niedoborów mineralno-witaminowych. Bądźmy przy tym świadomi, że dorosłe sowy mogą okazać się bardzo kłopotliwymi, a nawet niebezpiecznymi domownikami.

Bibliografia

Czarnecki Z, Dobrowolski Kazimierz A., Jabłoński B., Nowak E. Ptaki Europy. Wydawnictwo: ELIPSA, 1990

Karczewski J. Noc Sów. Opowieści z lasu. Wydawnictwo Poznańskie, 2020

Kruszewicz A. G. Głosy ptaków. Oglądaj i słuchaj. Wydawnictwo: MULTICO Oficyna Wydawnicza, 2009

Kruszewicz A.G. Ptaki Polski. MULTOCO Oficyna Wydawnicza, 2010

Opracowanie zbiorowe Ilustrowana encyklopedia ptaków Polski Atlas. Wydawnictwo: Fenix, 2015.

Sokołowski J. Ptaki Polski. Wydawnictwo: WSiP, 1992.

Svensson L. Ptaki. Przewodnik Collinsa. Tłum. Graszka-Petrykowski D. Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza MULTICO, wydanie II

Dzięki Tobie te miejsca zmieniają się w raj dla ptaków!

Lajkujesz z kanapy, czy działasz w terenie? Działaj z nami w taki sposób, jaki najbardziej Ci odpowiada.

  • Symbolem naszego uroczyska jest Wodnik. Piękny, choć skryty i w sumie rzadko obserwowany. To ten w typie „łatwiej usłyszeć, niż zobaczyć”. A głos ma charakterystyczny, donośny i lekko przerażający.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Jak chroni przyrodę stowarzyszenie Jestem na pTAK!?
  • Symbolem naszego uroczyska jest Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria). Te rozległe tereny to również pełne życia podmokłe łąki, trzcinowiska i ciepłolubne murawy napiaskowe - dom dla Czajek, Kszyków, Potrzosów i Derkaczy.
Zobacz inne formy wsparcia
  • Rezerwat przyrody Jestem na pTAK! uroczysko Księżycowe Łąki
  • Jest ranny, osłabiony, dziwnie się zachowuje? Nie wiesz co z nim zrobić – interweniować, czy może jednak zostawić go w spokoju? Skorzystaj z naszego prostego poradnika. zobacz wydarzenie
  • Jak wygląda pisklę Mewy Śmieszki?

Kupując w naszym sklepie również pomagasz ptakom

Pomóż nam! Twoje wsparcie pozwala chronić Przyrodę!

Wpłać
na ptaki

Darowizna online

Wspieraj
za darmo

Wspieraj

Zobacz pozostałe
formy wsparcia

Zobacz