Migracje ptaków

Inżynieria wewnętrzna i tajemnice nawigacji

Ostatecznie rzeczywistość okazała się śmielsza od fikcji. Na Ziemi są nawigatorzy i lotnicy o wiele lepsi od nas – i zupełnie samowystarczalni.

Gęsi, żurawie, czy łabędzie nauczyły się nawigacji od swoich rodziców, innych krewnych czy sąsiadów. Teraz mogą prowadzić własne klucze i uczyć własne dzieci. Ale wiele innych młodych ptaków w swoją pierwszą wielką podróż poleci samotnie. Nie wiadomo dokładnie jak orientują się w terenie, a tym bardziej skąd wiedzą dokąd lecieć. Wiadomo na pewno, że ptaki uczą się mapy. W czasie swoich fantastycznych wędrówek zapamiętują całą trasę – kompleksy leśne, rzeki, miasta, wioski, wiele szczegółów. Ta wiedza ma dla nich znaczenie strategiczne.

Podróżowanie to skomplikowana operacja logistyczna. Ptaki muszą zdecydować o tym, gdzie się zatrzymać i odpocząć, gdzie się najeść, jak uniknąć niebezpieczeństwa, jak zaplanować kolejny etap. Nam załatwiają to dzisiaj międzynarodowe umowy, agencje podróży, infrastruktura globalnej wioski oraz nowoczesna technologia. One mogą polegać tylko na sobie.

Zachowania migracyjne samotnych wędrowców różnią się u ptaków dorosłych i młodych. Wynika to stąd, że nawet jeśli geny i hormony wystarczają, aby pokierować ptaka w pierwszą podróż, to później doświadczenie i wiedza odgrywają zasadniczą rolę. Ptaki doskonale odczytują wzajemne położenie Słońca i Ziemi oraz zegar słoneczny. Nie muszą mieć do tego pełnego słońca – wystarczy im światło spolaryzowane mocno zachmurzonego nieba lub nawet światło przed wschodem i po zachodzie. Widzą też w ultrafiolecie. Gdy jest już ciemno, orientują się dzięki gwiazdom. Punktem odniesienia jest dla nich Gwiazda Polarna.

Gdy nocne niebo jest kompletnie zachmurzone – one wciąż wiedzą dokąd lecieć. Potrafią odbierać impulsy ziemskiego pola magnetycznego i w ten sposób odnajdować kierunek. Gdyby w jakiś sposób zawiodło ich pole magnetyczne – mają do dyspozycji wyjątkowo czuły słuch i mogą kierować się infradźwiękami. To jeszcze nie wszystko.

Ptaki doskonale wiedzą, że Ziemia jest okrągła, a podróżując najpewniej kierują się też zapachem miejsc, w których przyszły na świat, tych które odwiedzają oraz tych, w których spędzą zimę. Przecież wszyscy wiemy, że Francja pachnie inaczej niż Polska, a ta inaczej niż Afryka. Tam, wysoko w górze może być wiele śladów tych zapachów - ptaki potrafią je rozpoznać i wykorzystać. Nawet zepchnięte ze swojego szlaku o tysiące kilometrów, zawsze odnajdują drogę i wracają do siebie. Na szczęście ptaki są świetnymi meteorologami i z dużym wyprzedzeniem przewidują pogodę. Niektórzy badacze zastanawiają się, czy ptaki nie posługują się telepatią?…

 

Tutaj zobaczycie niezwykłe ujęcia Żurawi przelatujących nad Wenecją.

 

Fot. Marcin Nawrocki, www.fotolens.pl

Autor: Jacek Karczewski

Źródło: Fot. Marcin Nawrocki

Powiązane artykuły

Pójdźka

Pójdźka

10 luty 2016

„pójdź, pójdź w dołek za kościołek”

WIĘCEJ >
Cis - drzewo długowieczne

Cis - drzewo długowieczne

07 styczeń 2013

Cis, choć o krótkiej nazwie, jest niezwykle ciekawym drzewem.

WIĘCEJ >
Zimowe obrączkowanie przy karmniku

Zimowe obrączkowanie przy karmniku

21 styczeń 2013

Karmnik to nie tylko prywatne stanowisko obserwacyjne czy film przyrodniczy na żywo. To również miejsce nadające się do badania ptaków, ich życia i biologii.

WIĘCEJ >